Γράφτηκε από τον/την Λάμπρος Κατηγορία: Διαχείριση απορριμμάτων
Δημοσιεύτηκε στις 30 Οκτωβρίου 2010 Εμφανίσεις: 3506
Εκτύπωση

Ορισμοί Ορυκτελαίων

Το ορυκτέλαιο είναι κατά βάση μίγμα υδρογονανθράκων που προέρχονται από παραφινικό ή ναφθενικό αργό πετρέλαιο. Στη βάση αυτή προστίθενται συστατικά όπως οργανομεταλλικές ενώσεις Ba, Zn, Mg, Ca, P, με σκοπό τη βελτίωση των λιπαντικών και των άλλων επιθυμητών ιδιοτήτων (όπως αντοχή, χρόνος ζωής κλπ) του τελικού προϊόντος.

Σύμφωνα με το ΠΔ 82/2004 νοούνται απόβλητα λιπαντικών ελαίων «κάθε βιομηχανικό ή λιπαντικό έλαιο ορυκτής συνθετικής ή μικτής βάσης, το οποίο κατέστη κατάλληλο για τη χρήση για την οποία προοριζόταν αρχικά, και κυρίως τα χρησιμοποιημένα λάδια κινητήρων εσωτερικής καύσεως και κιβωτίων ταχυτήτων και τα λιπαντικά έλαια μηχανών, στροβίλων και υδραυλικών συστημάτων συμπεριλαμβανομένων και των αποβλήτων λιπαντικών ελαίων που προέρχονται από τα πλοία, άλλα μέσα μεταφοράς ή σταθερές εγκαταστάσεις».

Με τον όρο “αναγεννημένα ορυκτέλαια” νοούνται τα κλάσματα των βασικών ορυκτελαίων που έχουν ανακτηθεί και που μετά από μίξη με πρόσθετα, επανεισάγονται στην αγορά με τις ίδιες προδιαγραφές των αρχικών Π.Ο.

Με βάση τον Ευρωπαϊκό Κατάλογο Αποβλήτων, τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια ταξινομούνται στην κατηγορία με τον κωδικό 13 «Απόβλητα ελαίων και απόβλητα υγρών καυσίμων»

13

ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΕΛΑΙΩΝ ΚΑΙ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΥΓΡΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ (εκτός βρωσίμων ελαίων και εκείνων που περιλαμβάνονται στα κεφάλαια 05, 12 και 19)

13 01

απόβλητα υδραυλικών ελαίων

13 01 01*

υδραυλικά απόβλητα που περιέχουν PCB (1)

13 01 04*

χλωριωμένα γαλακτώματα

13 01 05*

μη χλωριωμένα γαλακτώματα

13 01 09*

χλωριωμένα υδραυλικά έλαια με βάση τα ορυκτά

13 01 10*

μη χλωριωμένα υδραυλικά έλαια με βάση τα ορυκτά

13 01 11*

συνθετικά υδραυλικά έλαια

13 01 12*

άμεσα βιοαποικοδομήσιμα υδραυλικά έλαια

13 01 13*

άλλα υδραυλικά έλαια

13 02

απόβλητα έλαια μηχανής κιβωτίου ταχυτήτων και λίπανσης

13 02 04*

χλωριωμένα έλαια μηχανής, κιβωτίου ταχυτήτων και λίπανσης με βάση τα ορυκτά

13 02 05*

μη χλωριωμένα έλαια μηχανής, κιβωτίου ταχυτήτων και λίπανσης με βάση τα ορυκτά

13 02 06*

συνθετικά έλαια μηχανής, κιβωτίου ταχυτήτων και λίπανσης

13 02 07*

άμεσα βιοαποικοδομήσιμα έλαια μηχανής, κιβωτίου ταχυτήτων και λίπανσης

13 02 08*

άλλα έλαια μηχανής, κιβωτίου ταχυτήτων και λίπανσης

13 03

απόβλητα έλαια μόνωσης και μεταφοράς θερμότητας

13 03 01*

έλαια μόνωσης ή μεταφοράς θερμότητας που περιέχουν PCB

13 03 06*

χλωριωμένα έλαια μόνωσης ή μεταφοράς θερμότητας με βάση τα ορυκτά εκτός εκείνων που περιλαμβάνονται στο σημείο 13 03 01

13 03 07*

μη χλωριωμένα έλαια μόνωσης και μεταφοράς θερμότητας με βάση τα ορυκτά

13 03 08*

συνθετικά έλαια μόνωσης και μεταφοράς θερμότητας

13 03 09*

άμεσα βιοαποικοδομήσιμα έλαια μόνωσης και μεταφοράς θερμότητας

13 03 10*

άλλα έλαια μόνωσης και μεταφοράς θερμότητας

13 04

έλαια υδροσυλλεκτών πλοίων

13 04 01*

έλαια υδροσυλλεκτών πλοίων εσωτερικής ναυσιπλοϊας

13 04 02*

έλαια υδροσυλλεκτών πλοίων απο αποχετεύσεις προκυμαίων

13 04 03*

έλαια υδροσυλλεκτών πλοίων άλλής ναυσιπλοϊας

13 05

περιεχόμενα διαχωριστή ελαίου/νερού

13 05 01*

στερεά υλικά απο θαλάμους υπολειμμάτων και στερεά υλικά διαχωριστή ελαίου/νερού

13 05 02*

λάσπες διαχωριστή ελαίου/νερού

13 05 03*

λάσπες υποδοχέα

13 05 06*

έλαια απο διαχωριστές ελαίου/νερού

13 05 07*

ελαιώδη ύδατα απο διαχωριστές ελαίου/νερού

13 05 08*

μίγματα αποβλήτων απο θαλάμους υπολειμμάτων και διαχωριστές ελαίου/νερού

13 07

απόβλητα υγρών καυσίμων

13 07 01*

καύσιμο πετρέλαιο και πετρέλαιο ντίζελ

13 07 02*

βενζίνη

13 07 03*

άλλα καύσιμα (περιλαμβανομένων μειγμάτων)

13 08

απόβλητα ελαίων μη προδιαγραφόμενα άλλως

13 08 01*

λάσπες ή γαλάκτωμα αφαλάτωσης

13 08 02*

άλλα γαλακτώματα

13 08 99*

απόβλητα μη προδιαγραφόμενα άλλως

Σύσταση Ορυκτελαίων

Περίπου 4.930 kt χρησιμοποιημένων ορυκτέλαιων παρήχθησαν στην Ε.Ε. το 2000. Ως κύριες πηγές παραγωγής λιπαντικών και ελαίων μπορούν να θεωρηθούν ο τομέας των μεταφορών (65%) και ο τομέας της βιομηχανίας (35%). Εκτιμάται ότι το 50% της ποσότητας των ορυκτελαίων καταναλώνεται κατά τη χρήση τους (καύση, υπολείμματα στα δοχεία συλλογής κ.α.) και το εναπομείναν 50 % είναι και η ποσότητα που θα πρέπει να συλλεχθεί και να οδηγηθεί προς επεξεργασία. 

Κατά κανόνα τα Χ.Ο. των Μηχανών Εσωτερικής Καύσης (ΜΕΚ) παρουσιάζουν υψηλές συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων που προέρχονται από τη διάσπαση συστατικών των βασικών ορυκτελαίων, ρινίσματα μετάλλων, κατάλοιπα καυσίμων, αιθάλη, ρητινοασφαλτώδεις ουσίες, σκόνη, νερό (σε αναλογία 2-3%). Στην περίπτωση αυτή, τα συνήθη βαρέα μέταλλα που περιέχονται στα Χ.Ο. είναι:

• Μόλυβδος (σημαντικότερος ρύπος) που προέρχεται κατά κύριο λόγο από οχήματα που χρησιμοποιούν βενζίνη που περιέχει μόλυβδο
• Βάριο και ψευδάργυρος που είναι συστατικά των πρόσθετων
• Κάδμιο και χρώμιο που αποτελούν προϊόντα τριβής των μεταλλικών μερών των κινητήρων.

Σημειώνεται ότι τα πρόσθετα με βάση Zn, Mg, Ca, P φθάνουν μέχρι και το 20% των Χ.Ο. που προέρχονται από ΜΕΚ.

Στα Χ.Ο. των ΜΕΚ είναι δυνατό να υπάρχουν πολυκυκλικές αρωματικές ενώσεις (ΡΝΑ) όπως βένζο (α) πυρένιο και βένζο (α) ανθρακένιο οι οποίες προσροφώνται στα στερεά σωματίδια που αυτά περιέχουν, σε συγκεντρώσεις έως και 3.500 ppm. 

Tα βιομηχανικά Χ.Ο. είναι δυνατόν ορισμένες φορές να περιέχουν επίσης χλωριωμένους οργανικούς διαλύτες που προστίθενται σε αυτά και καταστρέφονται δύσκολα κατά την αναγέννηση και αποτελούν άτυπες προσμίξεις. Για το λόγο αυτό συχνά προτείνεται τα συγκεκριμένα Χ.Ο. να μην αναγεννώνται, αλλά να τα διαχειριζόμαστε με άλλο τρόπο ως επικίνδυνα απόβλητα (πχ καύση).

Στα Χ.Ο. περιέχονται επίσης άτυπες οργανικές προσμίξεις όπως διαλύτες χρωμάτων, πολυκυκλικοί αλειφατικοί και αρωματικοί διαλύτες (PCAs), πολυχλωριωμένα διφαινύλια (PCBs) και τριφαινύλια (PCTs). Τα τελευταία εντοπίζονται ελάχιστα και είναι αποτέλεσμα ρύπανσης ελαίων μετασχηματιστών από μίγματα PCBs- τετραχλωροβενζολίου.

Η τυπική σύσταση και οι προσμίξεις στα Χ.Ο. των ΜΕΚ δίνονται στους Πίνακες που ακολουθεί και αποτελούν αναφορά στη χρονική περίοδο πριν την έναρξη χρήσης αμόλυβδης βενζίνης.

Πίνακας 1: Χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια: Σύσταση – προσμίξεις

Παράμετρος

Από

Έως

Ιξώδες (37ο C, cSt).

50

150

Νερό (%)

0

10

Πτητικά κάτω των 300ο C

2

15

Άζωτο (%)

0,03

0,5

Θείο (%)

0,1

0,6

Χλώριο (%)

0,03

0,25

Μόλυβδος (ppm)

800

11.000

Ασβέστιο (ppm)

600

1.700

Ψευδάργυρος (ppm)

600

1.500

Βάριο (ppm)

0

1.600

Μαγνήσιο (ppm)

0

600

Σίδηρος (ppm)

10

600

Φώσφορος (ppm)

600

1.400

Χαλκός (ppm)

1

120

Χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια ΜΕΚ: Σύσταση – προσμίξεις (Πηγή: EPA, 1984)

Παράμετρος

Από

Έως

Ιξώδες, 37ο C, cSt.

50

150

Νερό (%)

0

10

Πτητικά (κάτω των 300ο C)

2

15

Άζωτο (%)

0,03

0,5

Θείο (%)

0,1

0,6

Χλώριο (%)

0,03

0,25

Μόλυβδος (ppm)

800

11.000

Ασβέστιο (ppm)

600

1.700

Ψευδάργυρος (ppm)

600

1.500

Βάριο (ppm)

0

1.600

Μαγνήσιο (ppm)

0

600

Σίδηρος (ppm)

10

600

Φώσφορος (ppm)

600

1.400

Χαλκός (ppm)

1

120

Η σταδιακή μείωση της περιεκτικότητας των βενζινών σε μόλυβδο και η βαθμιαία υποκατάσταση της βενζίνης που περιέχει μόλυβδο από αμόλυβδη, συμβάλλει στη δραστική μείωση του Pb στα Χ.Ο.


Επεξεργασία Ορυκτελαίων

1.Εισαγωγή 
Η αναγέννηση των Χ.Ο. αποτελεί από περιβαλλοντική άποψη την πλέον ενδεδειγμένη πρακτική διαχείρισής τους, σε σύγκριση με άλλες εναλλακτικές μεθόδους όπως:

• Επανεισαγωγή τους στην τροφοδοσία διυλιστηρίων αργού πετρελαίου
• Χρήση τους ως καυσίμων, χωρίς ή μετά από προ-επεξεργασία
• Διάθεση τους με αποθήκευση ή εναπόθεση στο έδαφος


Τα κύρια στάδια της παραγωγικής διαδικασίας αναγέννησης Χ.Ο. είναι ενδεικτικά:

• Διαχωρισμός νερού /λαδιού και στερεών
• Απλή (ατμοσφαιρική) απόσταξη-αφυδάτωση εν θερμώ
• Κλασματική απόσταξη υπό κενό
• Ραφινάρισμα αποσταγμάτων
• Απόσμηση - αποχρωματισμός
• Τυποποίηση
• Συσκευασία

Οι κύριες πρώτες ύλες των βιομηχανιών αναγέννησης ορυκτελαίων είναι: 
• Λιπαντέλαια κινητήρων εσωτερικής καύσης
• Ορυκτέλαια
• Έλαια επεξεργασίας και κοπής μετάλλων
• Βαλβολίνες κιβωτίου ταχυτήτων
• Λάδια στροβίλων

Η χημική σύνθεση των ορυκτελαίων εξαρτάται από τη χρήση τους. Για την αύξηση της διάρκειας ζωής τους των ορυκτελαίων, προστίθενται σε αυτά βελτιωτικά. Τα ορυκτέλαια πολλαπλών χρήσεων έχουν κατά μέσο όρο 18% κ.β. πρόσθετα, ενώ μερικές ειδικές κατηγορίες περιέχουν πρόσθετες ουσίες μέχρι και 20%. Στον Πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζονται μερικά από πιο ευρέως χρησιμοποιούμενα πρόσθετα στη βιομηχανία της αναγέννησης ορυκτελαίων.

Πίνακας 1: Πρόσθετα βιομηχανίας αναγέννησης ορυκτελαίων (ΥΠΕΧΩΔΕ, 1994)

Πρόσθετη ουσία

Χρήση

Πρόσθετα φωσφόρου, θείου

Βελτίωση της αντοχής των κινητήρων στις υψηλές πιέσεις

Ανθρακικό ασβέστιο

Βελτίωση της αντοχής στις ακαθαρσίες

Παράγωγα φαινολών, αμίνες

Βελτίωση της αντοχής στη γήρανση

Σιλικόνες, ειδικοί υδρογονάνθρακες

Βελτίωση της αντοχής στον αφρό

Τα τελικά προϊόντα της αναγέννησης των Χ.Ο. είναι τα μέσα αποστάγματα (βασικά έλαια), τα βαριά και τα ελαφρά αποστάγματα. Στον Πίνακα 2 φαίνονται οι ποσοστιαίες αναλογίες και χρήσεις τους.

Πίνακας 2: Προϊόντα βιομηχανιών αναγέννησης ορυκτελαίων(ΥΠΕΧΩΔΕ, 1994)

Προϊόν

Ποσοστό (%) πρώτης ύλης

Χαρακτηρισμός

Χρήση

Μέσα αποστάγματα

65-80

Λιπαντέλαια

-     Λίπανση μηχανών

-     Βελτίωση για διεύρυνση  χρήσεων

Ελαφρά αποστάγματα

2-4

Βενζίνη -Πετρέλαιο

-     Καύση για ανάκτηση ενέργειας

Βαριά αποστάγματα

10-12

Πίσσες (Μέταλλα)

-     Παραγωγή μελάνης

-     Καύση σε ασβεστοκαμίνους

-     Καύση σε κλιβάνους με απορρίμματα

2. Παραγόμενα απόβλητα

Αέρια απόβλητα
Κατά την αναγέννηση των Χ.Ο. παράγονται σχετικά περιορισμένες ποσότητες αερίων αποβλήτων κατά την αποθήκευση, τη διακίνηση και την αφυδάτωση της πρώτης ύλης. Επίσης, υπάρχουν τα μη συμπυκνώσιμα κλάσματα της απόσταξης και τα καυσαέρια των φούρνων και λεβήτων. Στον Πίνακα 3 παρουσιάζονται οι βασικές διεργασίες παραγωγής αερίων αποβλήτων καθώς και οι αντίστοιχοι παραγόμενοι ρύποι.

Πίνακας 3: Βασικές πηγές παραγωγής αέριων αποβλήτων σε εγκαταστάσεις αναγέννησης ορυκτελαίων

Διεργασία

Πηγή

Παραγόμενοι αέριοι ρύποι

SO2,ενώσεις S

NOx, ενώσεις Ν

VOC και άλλες πτητικές ουσίες

Cl2, F2και  ενώσεις τους

Δεξαμενές/ διακίνηση πρώτης ύλης

+

+

+

Αφυδάτωση

+

+

+

Κλασματική απόσταξη

Εξαεριστικά στήλης

Η2S, RHS

NH3, NHiRj

+

Τζιφάρια και αντλίες κενού

Η2S, RHS

NH3, NHiRj

+

Επεξεργασία

Κατεργασία με H2SO4

SO3

Καταλυτική υδρογόνωση

Η2S, RHS

NH3, NHiRj

Φούρνοι – Λέβητες

+

+

HCl

Σύστημα επεξεργασίας υγρών αποβλήτων / Ελαιοδιαχωριστήρες

+

+

Υγρά απόβλητα
Κατά την αναγέννηση των Χ.Ο. προκύπτουν ποσότητες υγρών αποβλήτων (κυρίως από το διαχωρισμό της υδατικής φάσης) η ποσότητα των οποίων ανέρχεται έως και 10% της ποσότητας της αναγεννημένης πρώτης ύλης. Σε αυτά περιλαμβάνονται υγρά απόβλητα από την κλασματική απόσταξη των Χ.Ο. αλλά και από τα συστήματα κενού με ατμό (τζιφάρια). Αναλυτικότερα τα υγρά απόβλητα προέρχονται από:
• Ελαιοδιαχωριστές
• Νερά ψύξης εναλλακτών 
• Νερά ψύξης ρυπασμένα από άμεση επαφή με λάδια 
• Συμπυκνώματα στηλών απογύμνωσης
• Υγρά πλυντρίδων

Στην παραγωγή υγρών αποβλήτων συμπεριλαμβάνονται επίσης και τα ρυπασμένα όμβρια ύδατα του ευρύτερου χώρου των εγκαταστάσεων. Τα υγρά απόβλητα όταν είναι ανεπεξέργαστα περιέχουν υψηλές συγκεντρώσεις ελαίων, αιωρούμενων και διαλυτών στερεών, βαρέων μετάλλων σε διαλύτη ή αδιάλυτη μορφή, οργανικών ενώσεων που είναι διαλυτές όπως φαινόλες, πολυαρωματικούς υδρογονάνθρακες, διοξίνες, φουράνια, ενδεχομένως PCBs κλπ. Στον Πίνακα 8.8 παρουσιάζονται οι βασικές διεργασίες παραγωγής υγρών αποβλήτων καθώς και οι αντίστοιχοι παραγόμενοι ρύποι.

Πίνακας 4: Βασικές πηγές παραγωγής υγρών αποβλήτων σε εγκαταστάσεις αναγέννησης ορυκτελαίων

Διεργασία

Ρύποι

Αλογονομ οργανικές ενώσεις

Δυνητικά καρκινογόνες κλπ

Ανθεκτικοί Η/C

Μέταλλα και ενώσεις τους

Αιωρούμενα

Ν,Ρ

Οργανικό φορτίο (BOD, COD)

Δεξαμενές/ Διακίνηση πρώτης ύλης (εξυδατώσεις)

(1)

(1)

+

+

COD

Όμβρια ύδατα

+

Αφυδάτωση (συμπυκνώματα)

Κλασματική απόσταξη (Συμπυκνώματα στήλης & συστημάτων κενού)

(1)

(1)

+

+

+

+

Επεξεργασία (Καταλυτική υδρογόνωση)

Σημ. Ενδείξεις σε παρένθεση επισημαίνουν πιθανότητα ύπαρξης μικρών συγκεντρώσεων

(1): Ενδεχόμενες άτυπες προσμίξεις: χλωριωμένοι διαλύτες, υδατοδιαλυτοί PAH PCA, PCB

Στερεά απόβλητα
Από τις διεργασίες αναγέννησης των Χ.Ο. προκύπτουν διάφορα στερεά και ελαιώδη απόβλητα όπως το ημίρρευστο ασφαλτώδες υπόλειμμα του πυθμένα της στήλης απόσταξης και τα διάφορα ρεύματα που περιέχουν μη διασπώμενες προσμίξεις των Χ.Ο. (ανάλογα με την εφαρμοζόμενη διαδικασία). Το είδος και η ποσότητα των παραγόμενων στερεών αποβλήτων και ιλύων, εξαρτάται από την παραγωγική διαδικασία που ακολουθείται κατά περίπτωση. Στον Πίνακα 5 παρουσιάζονται οι βασικές διεργασίες παραγωγής στερεών αποβλήτων καθώς και τα χαρακτηριστικά αυτών.

Πίνακας 5: Βασικές πηγές παραγωγής στερεών αποβλήτων και ιλύων σε εγκαταστάσεις με χρήση θειικού οξέος

Διαδικασία

Πηγή

Χαρακτηριστικά (Παραγόμενα απόβλητα - πηγές, ποσότητες, σύσταση)

Παρατηρήσεις

Δεξαμενές/ Διακίνηση πρώτης ύλης

Ιλύες

Περιοδικός καθαρισμός καθιζάνοντων υλικών

Επηρεάζεται άμεσα από τις άτυπες προσμίξεις των Χ.Ο.

Στερεά υπολείμματα φίλτρων

Αναφέρονται τιμές έως 0,1% των Χ.Ο.

Επηρεάζεται άμεσα από τις άτυπες προσμίξεις των Χ.Ο.

Κλασματική απόσταξη υπό κενό

Υπόλειμμα βάσης

Η ποσότητά του ανέρχεται μέχρι και 10-17% των αφυδατωμένων Χ.Ο. Περιέχει διάφορα μέταλλα και ενώσεις τους (κύρια Pb, Zn, Ca, Mg, Ba) σε συγκεντρώσεις ως και 20.000ppm σε συγκεντρώσεις 6Χ αρχικής συγκέντρωσης στα Χ.Ο., οργανο-θειικές, -χλωριούχες και φωσφορικές ενώσεις

Η χημική σύσταση και η ποσότητα που παράγεται εξαρτάται από την πρώτη ύλη που χρησιμοποιείται

Επεξεργασία

Κατεργασία με H2SO4

1. Όξινη λάσπη

5,5-11 kg/100 kg αφυδατωμένων Χ.Ο. Τυπική σύσταση: ελεύθερο H2SO4: 15-20%, ελαιώδεις ουσίες 3-10%, προσμίξεις 70-82%

Περιέχει ασφαλτικά, θειωμένους μεγαλομοριακούς Η/C

2. Χρησιμοποιημένη αποχρωστική γη

5-10 kg/100 kg αφυδατωμένων Χ.Ο.

Περιέχει περίπου 20-30% ελαιώδεις ουσίες

Καταλυτική υδρογόνωση

Εξαντλημένοι καταλύτες (Ni-Mo και CuO) Εξαντλημένα στρώματα προστασίας καταλυτών από αλουμίνα

Πρόκειται για περιοδική παραγωγή

Κατεργασία με προπάνιο

Ασφαλτικό υπόλειμμα 6-8% των αφυδατωμένων Χ.Ο. Η σύσταση του είναι ανάλογη του υπολείμματος του πυθμένα της απόσταξης. Γενικά καταγράφεται υψηλή περιεκτικότητα σε μέταλλα

Η ποσότητα και σύσταση μεταβάλλονται ανάλογα με τις εφαρμογές

Εγκατάσταση επεξεργασίας υγρών αποβλήτων

Ιλύες

Ελαιώδεις ιλύες, λάσπες κροκίδωσης με πολυηλεκτρολύτες, ιλύες βιολογικού καθαρισμού

Ποσότητα και σύσταση, ανάλογα με τις εν χρήσει τεχνολογίες

3. Τεχνολογίες Αναγέννησης

Για την εφαρμογή της μεθόδου της αναγέννησης των Χ.Ο. υφίστανται διάφορες τεχνολογίες, οι οποίες κατατάσσονται στις εξής κατηγορίες:
• Κατεργασία με θειικό οξύ
• Απόσταξη υπό κενό και υδρογόνωση
• Απόσταξη υπό κενό και επεξεργασία με άργιλο
• Άλλες τεχνολογίες


Στη συνέχεια παρουσιάζονται αναλυτικά στοιχεία για κάθε μία από τις κατηγορίες αυτές.

Τεχνολογία αναγέννησης Χ.Ο. με κατεργασία (διύλιση) με θειικό οξύ
Κλασική μέθοδος που εφαρμόζεται για την αναγέννηση των Χ.Ο. είναι η κατεργασία (διύλιση) τους με θειικό οξύ. Με τον τρόπο αυτό γίνεται καταστροφή και δέσμευση των οργανομεταλλικών και ασταθών οργανικών ενώσεων και των ενανθρακωμάτων.
Η μέθοδος αυτή συνίσταται σε προσθήκη πυκνού H2SO4 σε αφυδατωμένη πρώτη ύλη (Χ.Ο.) και το μίγμα αναδεύεται στους 40ο C με τη βοήθεια αέρα. Μετά από διαχωρισμό, η φάση του οξέως απομακρύνεται, ενώ η ελαιώδης φάση υφίσταται κατεργασία με άργιλο ή άλλα προσροφητικά υλικά, όπως γη διατόμων με σκοπό την απομάκρυνση των κολλοειδών ενανθρακωμάτων που περιέχει και τον αποχρωματισμό των Χ.Ο. Οι χρησιμοποιημένες αποχρωστικές γαίες οδηγούνται σε φιλτρόπρεσσα από όπου απαλλάσσονται από τα αναγεννημένα ορυκτέλαια που περιέχουν. Με το συγκεκριμένο τρόπο επεξεργασίας προκύπτουν όξινες λάσπες, η διαχείριση των οποίων αποτελεί αρκετά μεγάλο πρόβλημα. Η σταθερότητα των πρόσθετων των ορυκτελαίων οδήγησε στην ανάγκη για βελτιώσεις της μεθόδου. Συγκεκριμένα, σήμερα η μέθοδος εφαρμόζεται σε συνδυασμό με θερμική κατεργασία υπό κενό. Παράλληλα έχουν αναπτυχθεί και εναλλακτικές τεχνικές αναγέννησης Χ.Ο. οι οποίες βασίζονται στην ίδια τεχνολογία, χωρίς τη χρήση Η2SO4.


Τεχνολογίες βασισμένες σε απόσταξη υπό κενό και υδρογόνωση
Στον τομέα αυτό, εφαρμόζονται κύρια οι παρακάτω τεχνικές:


1. Τεχνολογία Κ.Τ.Ι. (Κλασματική Υδρογόνωση Βασικών Αποσταγμάτων)
Παράγει υψηλής ποιότητας αναγεννημένα ορυκτέλαια (σε ποσοστό 82% της χρησιμοποιούμενης πρώτης ύλης) και υπόλειμμα σε μορφή ιλύος.
2. Τεχνολογία MOHAWK (Mohawk Oil Company / Καναδάς)
Παράγει υψηλής ποιότητας προϊόν με ελαχιστοποίηση της χρήσης νερού, ενώ απαιτεί φθηνότερο κόστος κατασκευής της μονάδας.
3. Τεχνολογία BERC-NIPER (εκχύλιση με διαλύτες)
Οι διαλύτες που χρησιμοποιούνται ανακτώνται και επιστρέφουν στο κύκλωμα. Το παραγόμενο προϊόν φθάνει στο 75-80% της πρώτης ύλης, ενώ παράγεται ως παραπροϊόν καλής ποιότητας αποχρωστική γη (με δυνατότητα άμεσης χρησιμοποίησης της).
4. Τεχνολογία PROP
Στα παραγόμενα απόβλητα περιλαμβάνεται ουδέτερο φωσφορικό υλικό, ενώ τα υγρά απόβλητα επειδή αποτελούνται από κλάσματα βενζίνης και ελαφρούς υδρογονάνθρακες μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως καύσιμο.
5. Τεχνολογία SAFETY KLEEN
Τα παραγόμενα ελαφρά κλάσματα περιέχουν υψηλές ποσότητες χλωρίου και η καύση τους πρέπει να γίνει κάτω από ειδικά διαμορφωμένες συνθήκες.
6. Τεχνολογία IFP/SNAMPROGETTI
Για την εκχύλιση χρησιμοποιείται προπάνιο, το οποίο ανακτάται από τα Χ.Ο.
7. Τεχνολογία UOP DCH (UOP HYLUBE PROCESS)


Στα υγρά απόβλητα περιέχονται φωσφορικές ενώσεις. Τα ελαφρά κλάσματα διέρχονται μέσω καταλυτικού αντιδραστήρα προς διαχωρισμό τους από τους περιεχόμενους ρύπους (φωσφορικά οξέα και χλωριώδες οξύ σε αέρια φάση, υδρατμοί και υδρογόνο).


Τεχνολογίες απόσταξης υπό κενό / επεξεργασία με άργιλο
1. Τεχνολογία VISCOLUBE (TDA)
Η μέθοδος χαρακτηρίζεται από χαμηλό κόστος επένδυσης, κόστος συντήρησης και λειτουργίας. Κατά την εφαρμογή της, παράγονται υψηλής ποιότητας προϊόντα, αλλά προκύπτουν ποσότητες χρησιμοποιημένης αργίλου ως απόβλητα, τα οποία θεωρούνται επικίνδυνα.
2. Τεχνολογία RESOURCE (RTI)
Χρησιμοποιούνται φίλτρα καθαρισμού των ορυκτελαίων τα οποία πρέπει να διατεθούν κατάλληλα, μαζί με τα υπόλοιπα στερεά απόβλητα και ιλύες που παράγονται.
3. Τεχνολογία INTERLINE
Είναι δυνατό να εφαρμοστεί ακόμη και για μικρές ποσότητες Χ.Ο. (όπως 6000 Mt/έτος) και δεν παράγονται σημαντικές ποσότητες επικίνδυνων αποβλήτων, εκτός από την ρυπασμένη άργιλο.
4. Τεχνολογία ROSE/KELLOG.
Υπάρχει δυνατότητα ανάκτησης Χ.Ο. ακόμη και από γράσα και το κόστος της είναι αρκετά χαμηλό.
5. Τεχνολογία VAXON
Η μέθοδος αυτή είναι κατάλληλη για δυναμικότητες από 2 έως 20 τόνους ανά ώρα. Η διαδικασία πραγματοποιείται σε μια σειρά τριών ή τεσσάρων κυκλωνικών εξατμιστών κενού ακολουθούμενη από επεξεργασία με χρήση χημικών. Τα προϊόντα που παράγονται είναι: 5-15% νερό και ελαφρά κατάλοιπα, 5-15% ελαφρά καύσιμα, 60-75% λιπαντέλαια και 10-15% κατάλοιπα.


Άλλες τεχνολογίες
1. Τεχνολογία ENTRA
Το υπόλειμμα περιλαμβάνει σχεδόν το σύνολο των περιεχομένων ρύπων (σωματίδια, μέταλλα, οργανικά). Ο περιεχόμενος φώσφορος και το χλώριο μετατρέπονται σε αντίστοιχα άλατα. Απαιτείται χρήση γης διατόμων.
2. Τεχνολογία επεξεργασίας νατρίου / απόσταξη υπό κενό (Μέθοδος RECYCLON)
Δεν απαιτείται υδρογόνωση ή/ και επεξεργασία με άργιλο. Παράγεται ελαφρά όξινο νερό και αέριοι ρύποι.

Υφιστάμενη Κατάσταση Ορυκτελαίων

1.Παραγώμενες Ποσότητες

Στον Πίνακα 1 παρουσιάζονται ποσοτικά στοιχεία αναφορικά με τα Π.Ο. (εγχώρια παραγωγή διυλιστηρίων, εισαγωγές, εξαγωγές και χρήση από ποντοπόρα πλοία), σύμφωνα με δεδομένα του Υπουργείου Ανάπτυξης, για τα έτη 1990 – 1999.

Πίνακας 1: Στοιχεία καταγραφής των πρωτογενών ορυκτελαίων

 

ΕΤΟΣ

ΠΡΩΤΟΓΕΝΗ ΟΡΥΚΤΕΛΑΙΑ (103 μετρικοί τόνοι)

+Εισαγωγές

-Εξαγωγές

-Ποντοπόρα πλοία

Παραγωγή διυλιστηρίων

1990

114

121

39

173

1991

38

121

36

158

1992

60

101

41

169

1993

32

92

44

132

1994

53

93

37

154

1995

55

102

38

166

1996

60

111

35

182

1997

84

116

34

154

1998

48

126

26

157

1999

48

127

32

177

Πηγή: Υπουργείο Ανάπτυξης

Επίσης, στο Διάγραμμα 1 παρουσιάζονται ποσοτικά στοιχεία σχετικά με τη συνολική κατανάλωση Π.Ο. στη χώρα (μεταφορές, βιομηχανία, άλλοι τομείς), σύμφωνα με δεδομένα του Υπουργείου Ανάπτυξης, για τα έτη 1990 – 1999.

oriktelaia1

Διάγραμμα 1: Στοιχεία σχετικά με τη συνολική κατανάλωση Π.Ο. στη χώρα ( Υπουργείο Ανάπτυξης)

Το μεγαλύτερο ποσοστό των Χ.Ο. προέρχεται από έλαια ΜΕΚ, που συγκεντρώνονται σε πρατήρια υγρών καυσίμων και συνεργεία αυτοκινήτων. Παρατηρείται μικρή διαχρονική μείωση της παραπάνω ποσότητας η οποία αποδίδεται κυρίως στην αύξηση χρήσης συνθετικών λιπαντικών μεγαλύτερης διάρκειας ζωής και στην ανανέωση του στόλου των αυτοκινήτων.

Εκτιμάται ότι περίπου το 50% των Χ.Ο. παράγεται στο Νομό Αττικής γεγονός που δικαιολογείται από το ότι στην περιοχή κινείται το 50% του στόλου των οχημάτων και επίσης υπάρχει μεγάλη βιομηχανική δραστηριότητα και αυξημένη ναυτιλιακή κίνηση. Ποσοστό περίπου 13% της ετήσια συλλεγόμενης ποσότητας παράγεται στην περιοχή Θεσσαλονίκης και το υπόλοιπο (37%) στη λοιπή χώρα.

oriktelaia2

Διάγραμμα 2: Παραγωγή Χ.Ο. στην Ελλάδα (Πηγή: ΥΠΕΧΩΔΕ, 2000)

2. Πλαίσιο Διαχείρισης


Σύμφωνα με το άρθρο 17 του Νόμου 2939/2001 (ΦΕΚ 159 Α), προβλέπεται η οργάνωση Συστημάτων Εναλλακτικής Διαχείρισης Αποβλήτων Λιπαντικών Ελαίων είτε ατομικών είτε συλλογικών από τους υπόχρεους διαχειριστές. Οι ειδικότεροι όροι και οι προϋποθέσεις, καθώς και κάθε αναγκαία λεπτομέρεια για την εναλλακτική διαχείριση και τη δημιουργία Συστήματος Εναλλακτικής Διαχείρισης Αποβλήτων Λιπαντικών Ελαίων καθορίζονται στο ΠΔ 82/2004 με θέμα "Μέτρα και όροι για την εναλλακτική διαχείριση των Αποβλήτων Λιπαντικών Ελαίων". Το ΠΔ8272004 καλύπτει τα λιπαντικά έλαια που διατίθενται στην ελληνική αγορά και καθορίζει ως υπόχρεους:


1. Αυτούς που παράγουν λιπαντικά έλαια - "Παραγωγούς".
2. Αυτούς που εισάγουν λιπαντικά έλαια "Εισαγωγείς".
3. Αυτούς που διαθέτουν στην αγορά λιπαντικά έλαια, προκειμένου να -χρησιμοποιηθούν από τον τελικό χρήστη ή καταναλωτή "Διακινητές".


Υποχρεώσεις διαχειριστών-διακινητών
Οι διαχειριστές (παραγωγοί και εισαγωγείς) των λιπαντικών ελαίων έχουν την ευθύνη:
-Να οργανώνουν ατομικά συστήματα ή να συμμετέχουν σε συλλογικά συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης.
-Να προβαίνουν σε συλλογή των Αποβλήτων Λιπαντικών Ελαίων και να μεριμνούν ώστε τα απόβλητα αυτά να οδηγούνται προς επεξεργασία σε εγκεκριμένες εγκαταστάσεις κατά περίπτωση.


Οι διακινητές έχουν την ευθύνη:
-Nα μη διακινούν λιπαντικά έλαια τα οποία δεν είναι ενταγμένα σε σύστημα εναλλακτικής διαχείρισης, επιπλέον δε να συλλέγουν τα Απόβλητα Λιπαντικών Ελαίων και να τα παραδίδουν σε εγκαταστάσεις που λειτουργούν στο πλαίσιο Συστημάτων Εναλλακτικής Διαχείρισης προς περαιτέρω διαχείριση.
To Π.Δ. 82/2004 θέτει ως ποσοτικό στόχο συλλογής το 70% της συνολικά παραγόμενης ποσότητας και ως ποσοτικό στόχο αναγέννησης το 80% για το έτος 2006.


Συλλογικό σύστημα εναλλακτικής διαχείρισης ορυκτέλαιων ΕΛ.ΤΕ.ΠΕ


Η Ελληνική Τεχνολογία Περιβάλλοντος ΑΕ αποτελεί ανώνυμη εταιρεία η οποία ιδρύθηκε τον Απρίλιο του 1998 και δραστηριοποιείται στον τομέα της εναλλακτικής διαχείρισης των αποβλήτων λιπαντικών ελαίων (Α.Λ.Ε.) με τρόπο φιλικό προς το περιβάλλον. Από τον Ιούνιο του 2004 είναι εγκεκριμένο Εθνικό Συλλογικό Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης Απόβλητων Λιπαντικών Ελαίων. Το σύστημα έχει προχωρήσει σε συνεργασία με μεγάλους καταναλωτές λιπαντικών ελαίων όπως οι Ένοπλες Δυνάμεις και η ΔΕΗ και έδωσε βαρύτητα στην προώθηση της συνεργασίας με τους Ο.Τ.Α. μέσω της πραγματοποίησης συναντήσεων με τοπικούς φορείς. Τα σημεία συλλογής καλύπτουν το σύνολο της χώρας, ενώ στο σύστημα είναι ενταγμένοι και ιδιώτες που δραστηριοποιούνται στη συλλογή Χ.Ο. Στόχος του συστήματος για το 2006 είναι η κάλυψη του 99% των διακινούμενων ελαίων μέσω της ένταξης στο σύστημα επιπλέον παραγωγών. Σημειώνεται πως όλη η ποσότητα των συλλεγομένων Χ.Ο. οδηγήθηκε προς αναγέννηση στις εγκαταστάσεις αναγέννησης που έχουν συμβληθεί με το σύστημα (Cyclon Ελλάς, ΑΒΒΕΛΠ, ΣΙΜΙΤΖΟΓΛΟΥ, ΜΑΒΙΟΛ ΟΕ, ΑΝΤΥΜΕΤ PLUS LUBRICANTS AE, ΒΕΚΟ OIL. Περισσότερα πληροφορίες μπορείτε να αναζητήσετε στην ιστοσελίδα του συστήματος http://www.eltepe.gr.

Βιβλιογραφία

Στην ιστοσελίδα της Ένωσης Αναγεννητών Λιπαντικών Ευρώπης θα βρείτε πρόσθετες πληροφορίες για τα απόβλητα λιπαντικών και ελαίων, ενώ ειδικότερα στην ενότητα δημοσιεύσεις θα βρείτε χρήσιμες μελέτες για τα Α.Λ.Ε. 

Στο τμήμα στερεών αποβλήτων της αμερικάνικης υπηρεσίας περιβάλλοντος (EPA) θα βρείτε πληροφορίες αλλά και εκπονηθέντες μελέτες ειδικά για τα απόβλητα λιπαντικών και ελαίων. περισσότερα

Το 1964 συστάθηκε ο οργανισμός CONWAVE με μέλη μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες, ο οποίος είχε στόχο την έρευνα στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος και της υγείας. Εδώ θα βρείτε μελέτες που αφορούν και στα απόβλητα λιπαντικών και ελαίων. 

Τον Δεκέμβριο του 2001 δημοσιεύτηκε πλήρης τεχνοοικονομική μελέτη για λογαριασμό της Γενικής Διεύθυνσης Περιβάλλοντος της Ε.Ε., η οποία και αξιολογεί τις τεχνολογίες της αναγέννησης και αποτέφρωσης των αποβλήτων λιπαντικών και ελαίων. Περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε εδώ.

Επί πλέον

ATIEL : Technical Association of the European Lubricants Industry
CONCAWE : Oil Companies' European Organisation for Environment, Health and Safety
ELGI : European Lubricating Greases Institute
EUROPIA : European Oil Refining and Marketing Industry
UEIL : Union Europeenne des Independants en Lubrifiants
BLF : British Lubricants Federation
CSNIL : Chambre Syndicale Nationale de l'Industrie des Lubrifiants
GAIL : Gruppo di Aziende Indipendenti Lubrificanti
ATC - Technical Committee of Petroleum Additive Manufacturers in Europe

ΠΗΓΗ:ΕΕΔΣΑ

{jgototop}{/jgototop}

| + - | RTL - LTR

I Support the Bring Them Back Campaign

Joomla! is Free Software released under the GNU/GPL License.