Γράφτηκε από τον/την Λάμπρος Κατηγορία: Ανανεώσιμες πηγές Ενέργειας
Δημοσιεύτηκε στις 22 Νοεμβρίου 2010 Εμφανίσεις: 1724
Εκτύπωση

Οδηγίες υποβολής αιτήσεων για φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις από αγρότες

Στο πλαίσιο της επίτευξης του στόχου της ανάπτυξης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής εξέδωσε εγκύκλιο με οδηγίες για την υποβολή νέων αιτήσεων από αγρότες για μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ, εγκατεστημένης ισχύος έως 100kW. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία του ΥΠΕΚΑ,σε συνεργασία με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, που στηρίζει τα αγροτικά εισοδήματα και δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας και περιφερειακή

ανάπτυξη.

Η κατά προτεραιότητα υποβολή αιτημάτων από επαγγελματίες αγρότες, προβλέπεται από το ν.3851/2010, σύμφωνα με τον οποίο θα μπορούν να εγκαταστήσουν σε εκτάσεις ιδιοκτησίας τους μονάδες ΑΠΕ, όπως φωτοβολταϊκά συστήματα, ανεμογεννήτριες, βιομάζα, κ.ά. Τα βήματα που απαιτούνται είναι τα εξής:

 

Βήμα 1ο:

Υποβολή αιτήματος στον Οργανισμό Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε.) για έκδοση προσωρινής (αφορά αποκλειστικά το έτος 2010) βεβαίωσης ότι ο αιτών είναι επαγγελματίας αγρότης, σύμφωνα με τη διαδικασία και τα απαιτούμενα δικαιολογητικά που προβλέπονται στην 249448 “Διαδικασίες ορισμού των επαγγελματιών αγροτών για την υποβολή αιτήσεων για επενδύσεις στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ)” (ΦΕΚ Β΄ 1049) απόφαση της Υπουργού Αγροτικής

Ανάπτυξης και Τροφίμων.

 

Βήμα 2ο:

Υποβολή αιτήματος στη Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Χωροταξίας (ΔΙ.ΠΕ.ΧΩ.) για τη χορήγηση βεβαίωσης απαλλαγής ή όχι από Ε.Π.Ο. με απαιτούμενα δικαιολογητικά:

1. Υπεύθυνη δήλωση του αιτούντα και του μελετητή, για την απαλλαγή από την υποχρέωση έκδοσης απόφασης Ε.Π.Ο., σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παράγραφο 13 του άρθρου 8 του ν.3468/2006, όπως αντικαταστάθηκε από την παρ. 2 του άρθρου 3 του ν.3851/2010. Σε περίπτωση που διαπιστωθεί ότι, το περιεχόμενο της υπεύθυνης δήλωσης δεν είναι αληθές, πέραν των προβλεπόμενων συνεπειών εκ του λόγου αυτού, επιβάλλονται και οι προβλεπόμενες από το άρθρο 22 του ν.3468/2006 κυρώσεις, καθώς και άλλες τυχόν προβλεπόμενες κυρώσεις στις σχετικές κείμενες διατάξεις.

2. Τεχνική περιγραφή της εγκατάστασης.

3. Απόσπασμα Πινακίδας Γ.Υ.Σ. κλίμακας 1:5.000 με προσαρτημένο τοπογραφικό διάγραμμα, όπου φαίνονται η θέση εγκατάστασης του σχετικού εξοπλισμού με γεωγραφικές συντεταγμένες στο ελληνικό σύστημα αναφοράς ΕΓΣΑ87, στο οποίο θα αποτυπώνονται και οι σταθμοί της ίδιας τεχνολογίας, για τους οποίους έχει εκδοθεί άδεια παραγωγής ή απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (Ε.Π.Ο.) ή προσφορά σύνδεσης σε ακτίνα 150μ. από τις γωνίες του γηπέδου εγκατάστασης του αιτούμενου σταθμού.

Βήμα 3ο (εξέλιξη παράλληλα με διαδικασία βήματος 2):

Υποβολή φακέλου αιτήματος στον Διαχειριστή Δικτύου (αρμόδια τοπική υπηρεσία της Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού - Δ.Ε.Η.) για έκδοση Προσφοράς Σύνδεσης, με βάση το σχετικό έντυπο αίτησης της Δ.Ε.Η. και τα εξής δικαιολογητικά:

1. Αίτημα για έκδοση Προσφοράς Σύνδεσης.

2. Η ως άνω προσωρινή βεβαίωση του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. ότι ο αιτών είναι επαγγελματίας αγρότης.

3. Τεχνική περιγραφή της εγκατάστασης (όμοια με βήμα 2).

4. Απόσπασμα Πινακίδας Γ.Υ.Σ. κλίμακας 1:5.000 με προσαρτημένο τοπογραφικό διάγραμμα (όμοια με βήμα 2).

5. Απόδειξη της κυριότητας επί της έκτασης (γίνεται δεκτό και συμβολαιογραφικό προσύμφωνο μεταβίβασης κυριότητας στον αιτούντα) και, σε περίπτωση συνιδιοκτησίας, συναίνεση των συνιδιοκτητών για τη χρήση του εδάφους προκειμένου για την εγκατάσταση σταθμού ηλεκτροπαραγωγής από Α.Π.Ε.

6. Υπεύθυνη δήλωση του αιτούντα και του μελετητή (όμοια με βήμα 2).

7. Ακριβές αντίγραφο αποδεικτικού υποβολής του αιτήματος προς τη Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Χωροταξίας (ΔΙ.ΠΕ.ΧΩ.) για τη χορήγηση βεβαίωσης απαλλαγής από Ε.Π.Ο..

Διευκρινίζεται ότι, στην περίπτωση μη απαλλαγής από την υποχρέωση έκδοσης απόφασης Ε.Π.Ο., αρκεί στο στάδιο αυτό να υποβληθεί ακριβές αντίγραφο του διαβιβαστικού υποβολής της Μελέτης Περιβαλλοντικών Όρων (Μ.Π.Ε.) στην αρμόδια περιβαλλοντική αρχή.

Επίσης, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην παράγραφο 6β του άρθρου 15 του ν.3851/2010, τα νέα αιτήματα που υποβάλλονται από επαγγελματίες αγρότες στην ιδιοκτησία τους, εξετάζονται κατά προτεραιότητα σε σχέση με τα υπόλοιπα νέα αιτήματα, όπως αυτά ορίζονται στην παράγραφο 6 του άρθρου 15 του ν.3851/2010 –δηλαδή αυτά για τα οποία δεν είχε υποβληθεί αίτημα χορήγησης άδειας παραγωγής ή απόφασης εξαίρεσης στη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (Ρ.Α.Ε.) πριν την ισχύ του ν.3851/2010– μέχρι την έκδοση της απόφασης του

Υπουργού Π.Ε.Κ_____.Α. που προβλέπεται στην περίπτωση β΄ της παρ. 3 του άρθρου 1 του ν. 3468/2006 όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 1 του ν.3851/2010 και μετά την πάροδο τριών (3) μηνών από τη δημοσίευση του νόμου 3851/2010 εφόσον δεν έχει εκδοθεί η ανωτέρω απόφαση Υ.Π.Ε.Κ.Α. Μετά την έκδοση της τελευταίας αυτής απόφασης του Υ.Π.Ε.Κ.Α. εφαρμόζονται τα προβλεπόμενα σε αυτή.

Η προτεραιότητα των κατ’ επάγγελμα αγροτών στην εξέταση των υποβαλλόμενων αιτημάτων κατοχυρώνεται με τον αριθμό πρωτοκόλλου της ΔΕΗ.

Για την έκδοση δεσμευτικής προσφοράς σύνδεσης απαιτείται η προσκόμιση στη ΔΕΗ της βεβαίωσης απαλλαγής από Ε.Π.Ο., ή σε περίπτωση μη έκδοσης της εν λόγω βεβαίωσης, αποδεικτικό έλευσης εικοσαημέρου από την ημερομηνία υποβολής του αιτήματος για την έκδοση της βεβαίωσης (βλ. δικαιολογητικό νο 7) και σε περίπτωση μη απαλλαγής από Ε.Π.Ο. προσκόμιση της απόφασης Ε.Π.Ο. του σταθμού.

 

Βήμα 4ο:

Υποβολή στη Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης της οικείας Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης και σε εφαρμογή του ν.3852/2010 “Νέα Αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης – Πρόγραμμα Καλλικράτης” (ΦΕΚ Α΄ 87) (ισχύς από 1.1.2011) σε αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και των Περιφερειακών του Υπηρεσιών, όπως αυτές θα οριστούν σχετικά:

(α) αιτήματος για τον χαρακτηρισμό του γηπέδου στο οποίο θα εγκατασταθεί ο σταθμός και, εφόσον χαρακτηρισθεί ως γη υψηλής παραγωγικότητας (Γ.Υ.Π.),

(β) αιτήματος για τη χορήγηση άδειας για το επιτρεπτό της εγκατάστασης σταθμού ηλεκτροπαραγωγής από Α.Π.Ε. σε αγροτική γη υψηλής παραγωγικότητας, με δικαιολογητικά:

1. Αίτηση προς τη Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης της οικείας Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης για τον χαρακτηρισμό της έκτασης, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην απόφαση της παρ. 1 του άρθρου 56 του ν.2637/1998 (ΦΕΚ Α’ 200), όπως αντικαταστάθηκε με την παρ. 37 του άρθρου 24 του ν.2945/2001 (ΦΕΚ Α΄ 223) των Υπουργών Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (Υ.Π.Α.Τ.) και Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής (Υ.Π.Ε.Κ.Α.) και στην περίπτωση χαρακτηρισμού της έκτασης ως Γ.Υ.Π., αίτηση για τη χορήγηση από τη

Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης της άδειας για το επιτρεπτό επέμβασης σε αγροτική γη υψηλής

παραγωγικότητας για την εγκατάσταση σταθμού ηλεκτροπαραγωγής από Α.Π.Ε., σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 6 του άρθρου 56 του ν.2637/1998 (ΦΕΚ Α’ 200), όπως αντικαταστάθηκε με την παρ. 37 του άρθρου 24 του ν.2945/2001 (ΦΕΚ Α΄ 223) και την παρ. 7 του άρθρου 9 του ν.3851/2010 (ΦΕΚ Α΄ 85).

Διευκρινίζεται ότι, σε περίπτωση κτήσης της βεβαίωσης χαρακτηρισμού της γης από τον ενδιαφερόμενο, αρκεί η υποβολή της στην αρμόδια Υπηρεσία.

2. Απόσπασμα Πινακίδας Γ.Υ.Σ. κλίμακας 1:5.000 με προσαρτημένο τοπογραφικό διάγραμμα (ίδιο με βήμα 2).

3. Εφόσον το ακίνητο στο οποίο πρόκειται να εγκατασταθεί ο φωτοβολταϊκός σταθμός έχει χαρακτηριστεί ως αγροτική γη υψηλής παραγωγικότητας, υπεύθυνη δήλωση του αιτούντα και του μελετητή, στην οποία θα δηλώνεται ότι, η έκταση:

α. δεν βρίσκεται στα διοικητικά όρια του νομού Αττικής,

β. δεν έχει χαρακτηριστεί ως αγροτική Γ.Υ.Π. μέσω εγκεκριμένου Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου (Γ.Π.Σ.) ή Σχεδίου Χωρικής Οικιστικής Οργάνωσης Ανοιχτής Πόλης (Σ.Χ.Ο.Ο.Α.Π.) του ν.2508/1997 (ΦΕΚ Α΄ 124), ή Σχεδίου Ζωνών Οικιστικού Ελέγχου (Ζ.Ο.Ε.) του άρθρου 29 του ν.1337/1983 (ΦΕΚ Α΄ 33) ή εφόσον αυτό συμβαίνει, ότι τα ανωτέρω σχέδια επιτρέπουν την εγκατάσταση.

Σε περίπτωση που διαπιστωθεί ότι, το περιεχόμενο της υπεύθυνης δήλωσης δεν είναι αληθές, πέραν των προβλεπόμενων συνεπειών εκ του λόγου αυτού, επιβάλλονται και τυχόν άλλες προβλεπόμενες κυρώσεις σε σχετικές κείμενες διατάξεις.

 

Βήμα 5ο:

Αίτημα στην αρμόδια Πολεοδομική Υπηρεσία για Έγκριση εργασιών δόμησης μικρής κλίμακας με

απαιτούμενα δικαιολογητικά:

1. Αίτημα για έκδοση Έγκρισης εργασιών δόμησης μικρής Κλίμακας.

2. Τεχνική περιγραφή της εγκατάστασης (ίδια με βήμα 2).

3. Απόσπασμα Πινακίδας Γ.Υ.Σ. κλίμακας 1:5.000 με προσαρτημένο τοπογραφικό διάγραμμα (ίδιο με βήμα 2).

4. Υπεύθυνη δήλωση του αιτούντα και του μελετητή, στην οποία θα δηλώνεται ότι, ο αιτούμενος σταθμός δεν χωροθετείται σε δάσος ή σε δασική έκταση, σε ρέμα, στον αιγιαλό ή την παραλία, σε καθορισμένο αρχαιολογικό χώρο ή σε περιοχή απολύτου προστασίας της φύσης. Σε περίπτωση που διαπιστωθεί ότι, το περιεχόμενο της υπεύθυνης δήλωσης δεν είναι αληθές, πέραν των προβλεπόμενων συνεπειών εκ του λόγου αυτού, επιβάλλονται και τυχόν άλλες προβλεπόμενες κυρώσεις σε σχετικές κείμενες διατάξεις.

5. Αποδεικτικό κατάθεσης της ως άνω υπεύθυνης δήλωσης καθώς και του ως άνω αποσπάσματος πινακίδας ΓΥΣ κλίμακας 1:5.000 με το προσαρτημένο τοπογραφικό διάγραμμα, στο οικείο δασαρχείο ή σε κατά περίπτωση άλλη αρμόδια υπηρεσία, καθώς και στην αυτοτελή υπηρεσία Υ.Π.Ε.Κ.Α.

6. Έγκριση της Επιτροπής Αρχιτεκτονικού Ελέγχου (ΕΠ.Α.Ε.), στην περίπτωση που ζητηθεί από την Πολεοδομική Υπηρεσία, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις.

7. Βεβαίωση χαρακτηρισμού της έκτασης ή μη ως Γ.Υ.Π. (από βήμα 4).

8. Άδεια για το επιτρεπτό της εγκατάστασης σταθμού ηλεκτροπαραγωγής από ΑΠΕ σε αγροτική γη υψηλής παραγωγικότητας από την οικεία Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης (από βήμα 4).

 

Βήμα 6ο:

Αίτημα για Σύμβαση Σύνδεσης στον Διαχειριστή του Δικτύου (Δ.Ε.Η.), η οποία απαιτεί την καταβολή εγγυητικής επιστολής, όπως θα οριστεί με απόφαση Υ.Π.Ε.Κ.Α., με τα απαιτούμενα δικαιολογητικά που ορίζονται από τη Δ.Ε.Η.

 

Βήμα 7ο:

Αίτημα για Σύμβαση Αγοραπωλησίας στον Δ.Ε.Σ.Μ.Η.Ε. ή τον Διαχειριστή μη Διασυνδεδεμένων Νήσων με τα απαιτούμενα δικαιολογητικά που ορίζονται από τον Δ.Ε.Σ.Μ.Η.Ε. ή τον Διαχειριστή μη Διασυνδεδεμένων Νήσων.

 
Γράφτηκε από τον/την Λάμπρος Κατηγορία: Ανανεώσιμες πηγές Ενέργειας
Δημοσιεύτηκε στις 22 Νοεμβρίου 2010 Εμφανίσεις: 3123
Εκτύπωση

Αρχές λειτουργίας φωτοβολταϊκών συστημάτων

Φωτοβολταικό φαινόμενο

Το φωτοβολταϊκό φαινόμενο και η λειτουργία του φωτοβολταϊκού συστήματος στηρίζεται στις βασικές ιδιότητες των ημιαγωγών υλικών σε ατομικό επίπεδο. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή.

Όταν το φως προσπίπτει σε μια επιφάνεια είτε ανακλάται, είτε την διαπερνά (διαπερατότητα) είτε απορροφάται από το υλικό της επιφάνειας. Η απορρόφηση του φωτός ουσιαστικά σημαίνει την μετατροπή του σε μια άλλη μορφή ενέργειας (σύμφωνα με την αρχή διατήρησης της ενέργειας) η οποία συνήθως είναι η θερμότητα.

Παρόλα αυτά όμως υπάρχουν κάποια υλικά τα οποία έχουν την ιδιότητα να μετατρέπουν την ενέργεια των προσπιπτοντων φωτονίων (πακέτα ενέργειας) σε ηλεκτρική ενέργεια. Αυτά τα υλικά είναι οι ημιαγωγοί και σε αυτά οφείλεται επίσης η τεράστια τεχνολογική πρόοδος που έχει συντελευτεί στον τομέα της ηλεκτρονικής και συνεπακόλουθα στον ευρύτερο χώρο της πληροφορικής και των τηλεπικοινωνιών.

Γενικότερα τα υλικά στην φύση σε σχέση με τα ηλεκτρικά χαρακτηριστικά τους εμπίπτουν σε τρεις κατηγορίες, τους αγωγούς του ηλεκτρισμού, τους μονωτές και τους ημιαγωγούς. Ένας ημιαγωγός έχει την ιδιότητα να μπορεί να ελεγχθεί η ηλεκτρική του αγωγιμότητα είτε μόνιμα είτε δυναμικά.

Χαρακτηριστικά Ημιαγωγών

silicon_atomic_structurearsenic_structureboron-structure

Το χαρακτηριστικό στοιχείο ενός ημιαγωγού που το διαφοροποιεί από τα υπόλοιπα υλικά είναι ο αριθμός των ηλεκτρονίων ενός ατόμου που βρίσκεται στην εξωτερική του στοιβάδα (σθένους). Ο περισσότερο γνωστός ημιαγωγός είναι το πυρίτιο (Si) για αυτό και θα επικεντρωθούμε σε αυτό.

Το πυρίτιο έχει ατομικό αριθμό 14 και έχει στην εξωτερική του στοιβάδα 4 ηλεκτρόνια. Όλα τα άτομα που έχουν λιγότερα η περισσότερα ηλεκτρόνια στην εξωτερική στοιβάδα (είναι "γενικά" συμπληρωμένη με 8 e) ψάχνουν άλλα άτομα με τα οποία μπορούν να ανταλλάξουν ηλεκτρόνια ή να μοιρασθούν κάποια με σκοπό τελικά να αποκτήσουν συμπληρωμένη εξωτερική στοιβάδα σθένους.

Σε αυτήν την τάση οφείλεται και η κρυσταλλική δομή του πυριτίου αφού όταν συνυπάρχουν πολλά άτομα μαζί διατάσσονται με τέτοιο τρόπο ώστε να συνεισφέρουν ηλεκτρόνια με όλα τα γειτονικά τους άτομα και τελικά με αυτόν τον τρόπο να αποκτούν μια συμπληρωμένη εξωτερική στοιβάδα και κρυσταλλική δομή. Αυτή είναι και η καθοριστική ιδιότητα που έχουν τα κρυσταλλικά υλικά.

Στην κρυσταλλική του μορφή όμως το πυρίτιο είναι σταθερό. Δεν έχει ανάγκη ούτε να προσθέσει ούτε να διώξει ηλεκτρόνια κάτι που ουσιαστικά του δίνει ηλεκτρικά χαρακτηριστικά πολύ κοντά σε αυτά ενός μονωτή αφού δεν υπάρχουν ελεύθερα ηλεκτρόνια για την δημιουργία ηλεκτρικού ρεύματος στο εσωτερικό του.

Τις ημιαγωγές ιδιότητες του το πυρίτιο τις αποκτά με τεχνικό τρόπο. Αυτό πρακτικά γίνεται με την πρόσμειξη με άλλα στοιχεία τα οποία είτε έχουν ένα ηλεκτρόνιο περισσότερο είτε ένα λιγότερο στην στοιβάδα σθένους των. Αυτή η πρόσμειξη τελικά κάνει τον κρύσταλλο δεκτικό είτε σε θετικά φορτία (υλικό τύπου p) είτε σε αρνητικά φορτία (υλικό τύπου n)

Για να φτιαχτεί λοιπόν ένας ημιαγωγός τύπου n ή αλλιώς ένας αρνητικά φορτισμένος κρύσταλλος πυριτίου θα πρέπει να γίνει πρόσμειξη ενός υλικού με 5e στην εξωτερική του στοιβάδα όπως για παράδειγμα το Αρσένιο (As).

Αντίστοιχα για να δημιουργήσουμε έναν ημιαγωγό τύπου p η αλλιώς θετικά φορτισμένος κρύσταλλος πυριτίου χρειάζεται να γίνει πρόσμειξη στον κρύσταλλο κάποιου υλικού όπως το βόριο (Β) που έχει 3e στην εξωτερική του στοιβάδα.

Επαφή Ηλεκτρικού πεδίου

constrains

Εάν φέρουμε σε επαφή δύο κομμάτια πυριτίου τύπου n και τύπου p το ένα απέναντι από το άλλο δημιουργείται μια δίοδος η αλλιώς ένα ηλεκτρικό πεδίο στην επαφή των δύο υλικών το οποίο επιτρέπει την κίνηση ηλεκτρονίων προς μια κατεύθυνση μόνο.

Τα επιπλέον ηλεκτρόνια της επαφής n έλκονται από τις «οπές» τις επαφής p. Αυτό το ζευγάρι των δύο υλικών είναι το δομικό στοιχείο του φωτοβολταϊκού κελιού και η βάση της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας.

Επίδραση ακτινοβολίας

Η ηλιακή ακτινοβολία έρχεται με την μορφή πακέτων ενέργειας ή φωτονίων. Τα φωτόνια όταν προσπίπτουν σε μια διάταξη φβ κελιού περνούν αδιατάραχτα την επαφή τύπου n και χτυπούν τα άτομα της περιοχής τύπου p. Τα ηλεκτρόνια της περιοχής τύπου p αρχίζουν και κινούνται μεταξύ των οπών ώσπου τελικά φτάνουν στην περιοχή της διόδου όπου και έλκονται πλέον από το θετικό πεδίο της εκεί περιοχής.

Αφού ξεπεράσουν το ενεργειακό χάσμα αυτής της περιοχής μετά είναι αδύνατον να επιστρέψουν. Στο κομμάτι της επαφής n πλέον έχουμε μια περίσσεια ηλεκτρονίων που μπορούμε να εκμεταλλευτούμε. Αυτή η περίσσεια των ηλεκτρονίων μπορεί να παράγει ηλεκτρικό ρεύμα εάν τοποθετήσουμε μια διάταξη όπως ένας μεταλλικός αγωγός στο πάνω μέρος της επαφής n και στο κάτω της επαφής p και ένα φορτίο ενδιάμεσα με τέτοιο τρόπο ώστε να κλείσει ένας αγώγιμος δρόμος για το ηλεκτρικό ρεύμα που παράγεται. Αυτή είναι απλοποιημένα η γενική αρχή λειτουργίας του φωτοβολταϊκού φαινόμενου.

Φωτοβολταϊκά πάνελ

Τα ηλιακά φωτοβολταϊκά πάνελ είναι το κύριο μέρος ένος φωτοβολταϊκού συστήματος και έχουν την δυνατότητα να παράγουν απ' ευθείας ηλεκτρικό ρεύμα κάτω από την επίδραση της ηλιακής ακτινοβολίας με την χρήση του φωτοβολταϊκού φαινομένου. Οι βασικές κατηγορίες φωτοβολταϊκών πλαισίων, solar panels (πάνελ) που υπάρχουν στην αγορά είναι:

Κατηγορίες Ηλιακών Solar Panel:

  • Φωτοβολταϊκά Πάνελ σε διασυνδεδεμένα συστήματα

  • Φωτοβολταϊκά Πάνελ σε αυτόνομα συστήματα

  • Φωτοβολταϊκά Πάνελ σε συστήματα ενσωματωμένα στην δομή κτιρίων

Τα κύρια χαρακτηριστικά που διαφοροποιούν τα πάνελ και θα πρέπει να προσεχτούν κατά την προμήθεια φωτοβολταϊκού εξοπλισμού, είναι:

  1. Pm = Η ονομαστική (μέγιστη) ισχύς (σε Watt)
  2. Vpm = Η τάση που αντιστοιχεί στην ονομαστική ισχύ (σε Volt)
  3. Ipm = Η ένταση ρεύματος που αντιστοιχεί στην ονομαστική ισχύ (σε Ampere)
  4. Voc = Τάση ανοιχτού κυκλώματος (σε Volt)
  5. Ιsc = Ένταση ρεύματος βραχυκυκλώματος (σε Ampere)
  6. Vmax= Μέγιστη Τάση συστήματος (σε Volt)
  7. Tcoe= Συντελεστές επίδρασης θερμοκρασίας αPm (%/C), αIsc (%/C), αVoc (mV/C)
  8. Εγγύηση απόδοσης solar panel
  9. Εγγύηση προϊόντος

Τα βασικά μέρη ενός "standard" φωτοβολταϊκού πλαισίου είναι:

  • Τα φωτοβολταϊκά στοιχεία
  • Υλικό EVA για την ενθυλάκωση των στοιχείων
  • Το ειδικό γυαλί στο εμπρόσθιο μέρος
  • Το ειδικό φύλλο προστασίας στo πίσω μέρος (συνήθως TPT Tedlar)
  • Το πλαίσιο αλουμινίου
  • Το κουτί σύνδεσης
panelpanel panelcell
 

Τύποι φωτοβολταϊκών πάνελ

Τo υλικό που χρησιμοποιείται περισσότερο για να κατασκευαστούν φωτοβολταικα στοιχεία στην βιομηχανία είναι το πυρίτιο. Είναι ίσως και το μοναδικό υλικό που παράγεται με τόσο μαζικό τρόπο. Το πυρίτιο σήμερα αποτελεί την πρώτη ύλη για το 90% της αγοράς των φωτοβολταϊκών.

Τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα του πυριτίου είναι:

- Μπορεί να βρεθεί πάρα πολύ εύκολα στην φύση. Είναι το δεύτερο σε αφθονία υλικό που υπάρχει στον πλανήτη μετά το οξυγόνο. Το διοξείδιο του πυριτίου (SiO2) (ή κοινώς η άμμος) και ο χαλαζίτης αποτελούν το 28% του φλοιού της γης. Είναι ιδιαίτερα φιλικό προς το περιβάλλον.
- Μπορεί εύκολα να λιώσει και να μορφοποιηθεί. Επίσης είναι σχετικά εύκολο να μετατραπεί στην μονοκρυσταλλική του μορφή.
- Οι ηλεκτρικές του ιδιότητες μπορούν να διατηρηθούν μέχρι και στους 125oC κάτι που επιτρέπει την χρήση του πυριτίου σε ιδιαίτερα δύσκολες περιβαλλοντικές συνθήκες. Αυτός είναι και ο λόγος που τα φωτοβολταϊκά στοιχεία πυριτίου ανταπεξέρχονται σε ένα ιδιαίτερα ευρύ φάσμα θερμοκρασιών.
- Πολύ σημαντικό στοιχείο, που συνέβαλε στην γρήγορη ανάπτυξη τα φωτοβολταικα στοιχεία τα τελευταία χρόνια, ήταν η ήδη αναπτυγμένη τεχνολογία, στην βιομηχανία της επεξεργασίας του πυριτίου, στον τομέα της ηλεκτρονικής (υπολογιστές, τηλεοράσεις κλπ). Το 2007 μάλιστα ήταν η πρώτη χρονιά που υπήρχε μεγαλύτερη ζήτηση (σε τόνους κρυσταλλικού πυριτίου) στην αγορά των φωτοβολταϊκών στοιχειών σε σχέση με αυτήν των ημιαγωγών της ηλεκτρονικής.

- Μια κατηγοριοποίηση για τα φωτοβολταϊκά στοιχεία θα μπορούσε να γίνει με βάση το πάχος του υλικού που χρησιμοποιείται.

 

Τύποι φωτοβολταϊκών συστημάτων πυριτίου «μεγάλου πάχους»

  1. Φωτοβολταικά στοιχεία μονοκρυσταλλικού πυριτίου (Single Crystalline siicon, sc-Si)
    Το πάχος τους είναι γύρω στα 0,3 χιλιοστά. Η απόδοση τους στην βιομηχανία κυμαίνεται από 15 - 18% για το πλαίσιο. Στο εργαστήριο έχουν επιτευχθεί ακόμα μεγαλύτερες αποδόσεις έως και 24,7%. Το μονοκρυσταλλικά φωτοβολταικα στοιχεια χαρακτηρίζονται από το πλεονέκτημα της καλύτερης σχέση απόδοσης/επιφάνειας ή "ενεργειακής πυκνότητας". Ένα άλλο χαρακτηριστικό είναι το υψηλό κόστος κατασκευής σε σχέση με τα πολυκρυσταλλικά. Βασικές τεχνολογίες παραγωγής μονοκρυσταλλικών φωτοβολταϊκών είναι η μέθοδος CZ (Czochralski) και η μέθοδος FZ (float zone). Αμφότερες βασίζονται στην ανάπτυξη ράβδου πυριτίου.
  2. Φωτοβολταικά κελιά πολυκρυσταλλικού πυριτίου (Multi Crystalline siicon, mc-Si)
    Το πάχος τους είναι επίσης περίπου 0,3 χιλιοστά. Η μέθοδος παραγωγής τους είναι φθηνότερη από αυτήν των μονοκρυσταλλικών γι' αυτό και η τιμή τους είναι συνήθως λίγο χαμηλότερη. Οπτικά μπορεί κανείς να παρατηρήσει τις επιμέρους μονοκρυσταλλικές περιοχές. Όσο μεγαλύτερες είναι σε έκταση οι μονοκρυσταλλικές περιοχές τόσο μεγαλύτερη είναι και η απόδοση για τα πολυκρυσταλλικά φωτοβολταικά κελιά.
    Σε εργαστηριακές εφαρμογές έχουν επιτευχθεί αποδόσεις έως και 20% ενώ στο εμπόριο τα πολυκρυσταλλικά στοιχεία διατίθενται με αποδόσεις από 13 έως και 15% για τα φωτοβολταϊκά πλαίσια (πάνελ). Βασικότερες τεχνολογίες παραγωγής είναι: η μέθοδος απ' ευθείας στερεοποίησης DS (directional solidification). , η ανάπτυξη λιωμένου πυριτίου ("χύτευση"), και η ηλεκτρομαγνητική χύτευση EMC.
  3. Φωτοβολταικά στοιχεία ταινίας πυριτίου (Ribbon Silicon)
    Πρόκειται για μια σχετικά νέα τεχνολογία φωτοβολταϊκών στοιχειων. Αναπτύσεται από την Evergreen Solar. Προσφέρει έως και 50% μείωση στην χρήση του πυριτίου σε σχέση με τις "παραδοσιακές τεχνικές" κατασκευής μονοκρυσταλλικών και πολυκρυσταλλικών φωτοβολταϊκών κυψελών πυριτίου.
    Η απόδοση για τα φωτοβολταϊκά στοιχεία του έχει φτάσει πλέον γύρω στο 12-13% ενώ το πάχος του είναι περίπου 0,3 χιλιοστά. Στο εργαστήριο έχουν επιτευχθεί αποδόσεις της τάξης του 18%.

Τύποι φωτοβολταϊκών συστημάτων λεπτής στρώσης (thin film)

  1. Δισεληνοινδιούχος Χαλκός (CuInSe2 ή CIS με προσθήκη γαλλίου CIGS)
    Ο Δισεληνοϊνδιούχος Χαλκός έχει εξαιρετική απορροφητικότητα στο προσπίπτων φως αλλά παρόλα αυτά η απόδοση του με τις σύγχρονες τεχνικές κυμαίνεται στο 11% (πλαίσιο).
    Εργαστηριακά έγινε εφικτή απόδοση στο επίπεδο του 18,8% η οποία είναι και η μεγαλύτερη που έχει επιτευχθεί μεταξύ των φωτοβολταϊκών τεχνολογιών λεπτής επιστρώσεως. Με την πρόσμιξη γάλλιου η απόδοση του μπορεί να αυξηθεί ακόμα περισσότερο CIGS. Το πρόβλημα που υπάρχει είναι ότι το ίνδιο υπάρχει σε περιορισμένες ποσότητες στην φύση. Στα επόμενα χρόνια πάντως αναμένεται το κόστος του να είναι αρκετά χαμηλότερο.
  2. Φωτοβολταικά στοιχεία άμορφου πυριτίου (Thin film silicon - a-Si)
    Τα φωτοβολταϊκά στοιχεία αυτά, έχουν αισθητά χαμηλότερες αποδόσεις σε σχέση με τις δύο προηγούμενες κατηγορίες. Πρόκειται για ταινίες λεπτών επιστρώσεων οι οποίες παράγονται με την εναπόθεση ημιαγωγού υλικού (πυρίτιο στην περίπτωση μας) πάνω σε υπόστρωμα υποστήριξης, χαμηλού κόστους όπως γυαλί ή αλουμίνιο. Έτσι και λόγω της μικρότερης ποσότητας πυριτίου που χρησιμοποιείται η τιμή τους είναι γενικότερα αρκετά χαμηλότερη.
    Ο χαρακτηρισμός άμορφο φωτοβολταϊκό προέρχεται από τον τυχαίο τρόπο με τον οποίο είναι διατεταγμένα τα άτομα του πυριτίου. Οι επιδόσεις που επιτυγχάνονται με χρησιμοποιώντας φωτοβολταικα thin films πυριτίου κυμαίνονται για το πλαίσιο από 6 έως 8% ενώ στο εργαστήριο έχουν επιτευχθεί αποδόσεις ακόμα και 14%.
    Το σημαντικότερο πλεονέκτημα για το φωτοβολταϊκό στοιχείο a-Si είναι το γεγονός ότι δεν επηρεάζεται πολύ από τις υψηλές θερμοκρασίες. Επίσης, πλεονεκτεί στην αξιοποίηση της απόδοσης του σε σχέση με τα κρυσταλλικά ΦΒ, όταν υπάρχει διάχυτη ακτινοβολία (συννεφιά).
    Το μειονέκτημα των άμορφων πλαισίων είναι η χαμηλή τους ενεργειακή πυκνότητα κάτι που σημαίνει ότι για να παράγουμε την ίδια ενέργεια χρειαζόμαστε σχεδόν διπλάσια επιφάνεια σε σχέση με τα κρυσταλλικά φωτοβολταικα στοιχεία. Επίσης υπάρχουν αμφιβολίες όσων αφορά την διάρκεια ζωής των άμορφων πλαισίων μιας και δεν υπάρχουν στοιχεία από παλιές εγκαταστάσεις αφού η τεχνολογία είναι σχετικά καινούρια. Παρόλα αυτά οι κατασκευαστές πλέον δίνουν εγγύησεις απόδοσης 20 ετών. Το πάχος του πυριτίου είναι περίπου 0,0001 χιλιοστά ενώ το υπόστρωμα μπορεί να είναι από 1 έως 3 χιλιοστά.
  3. Τελουριούχο Κάδμιο (CdTe)
    Το Τελουριούχο Κάδμιο έχει ενεργειακό διάκενο γύρω στο 1eV το οποίο είναι πολύ κοντά στο ηλιακό φάσμα κάτι που του δίνει σοβαρά πλεονεκτήματα όπως την δυνατότητα να απορροφά το 99% της προσπίπτουσας ακτινοβολίας. Οι σύγχρονες τεχνικές όμως μας προσφέρουν αποδόσεις πλαισίου γύρω στο 6-8%. Στο εργαστήριο η απόδοση στα φωτοβολταικα στοιχεια έχει φθάσει το 16%.
  4. Αρσενικούχο Γάλλιο (GaAs)
    Το Γάλλιο είναι ένα παραπροϊόν της ρευστοποίησης άλλων μετάλλων όπως το αλουμίνιο και ο ψευδάργυρος. Είναι πιο σπάνιο ακόμα και από τον χρυσό. Το Αρσένιο δεν είναι σπάνιο άλλα έχει το μειονέκτημα ότι είναι δηλητηριώδες.
    Το αρσενικούχο γάλλιο έχει ενεργειακό διάκενο 1,43eV που είναι ιδανικό για την απορρόφηση της ηλιακής ακτινοβολίας.
    Η απόδοση του στην μορφή πολλαπλών συνενώσεων (multijunction) είναι η υψηλότερη που έχει επιτευχθεί και αγγίζει το 29%. Επίσης τα φωτοβολταικα στοιχεια GaAs είναι εξαιρετικά ανθεκτικά στις υψηλές θερμοκρασίες γεγονός που επιβάλλει σχεδόν την χρήση τους σε εφαρμογές ηλιακών συγκεντρωτικών συστημάτων (solar concentrators). Τα φωτοβολταικα στοιχεία GaAs έχουν το πλεονέκτημα ότι αντέχουν σε πολύ υψηλές ποσότητες ηλιακής ακτινοβολίας, για αυτό αλλά και λόγω της πολύ υψηλής απόδοσης του ενδείκνυται για διαστημικές εφαρμογές. Το μεγαλύτερο μειονέκτημα αυτής της τεχνολογίας είναι το υπερβολικό κόστος του μονοκρυσταλλικού GaAs υποστρώματος.

Υβριδικά φωτοβολταικά στοιχεία

Ένα υβριδικό φωτοβολταϊκό στοιχείο αποτελείται από στρώσεις υλικών διαφόρων τεχνολογιών. - HIT (Heterojunction with Intrinsic Thin-layer). Τα ποιο γνωστά εμπορικά υβριδικά φωτοβολταϊκά στοιχεία αποτελούνται από δύο στρώσεις άμορφου πυριτίου (πάνω και κάτω) ενώ ενδιάμεσα υπάρχει μια στρώση μονοκρυσταλλικού πυριτίου.

Το μεγάλο πλεονέκτημα αυτής της τεχνολογίας είναι ο υψηλός βαθμός απόδοσης του πλαισίου που φτάνει σε εμπορικές εφαρμογές στο 17,2% και το οποίο σημαίνει ότι χρειαζόμαστε μικρότερη επιφάνεια για να έχουμε την ίδια εγκατεστημένη ισχύ. Τα αντίστοιχα φωτοβολταϊκά στοιχεία έχουν απόδοση 19,7%. Αλλα πλεονεκτήματα για τα υβριδικά φωτοβολταικα στοιχεία είναι η υψηλή τους απόδοση σε υψηλές θερμοκρασίες αλλά και η μεγάλη τους απόδοση στην διαχεόμενη ακτινοβολία. Φυσικά, αφού προσφέρει τόσα πολλά, το υβριδικο φωτοβολταικο είναι και κάπως ακριβότερο σε σχέση με τα συμβατικά φωτοβολταικά πλαίσια.

Άλλοι τύποι φωτοβολταικών στοιχείων

  1. Νανοκρυσταλλικά φωτοβολταϊκά στοιχεία πυριτίου (nc-Si)
  2. Οργανικά/Πολυμερή στοιχεία

Περιορισμοί

solar-cell-efficiency

Το κάθε ημιαγωγό υλικό αντιδρά σε διαφορετικά μήκη κύματος της ακτινοβολίας. Κάποια υλικά αντιδρούν σε ευρύτερα φάσματα ακτινοβολίας από κάποια άλλα.

Έτσι ανάλογα με το υλικό που χρησιμοποιούμε μπορούμε να εκμεταλλευτούμε μόνο εκείνο το φάσμα της ακτινοβολίας που αντιδρά με το συγκεκριμένο υλικό. Το ποσοστό της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται σε σχέση με την προσπίπτουσα ηλιακή ενέργεια συμβολίζει τον συντελεστή απόδοσης του υλικού. Οι δύο βασικοί παράγοντες για την απόδοση ενός φωτοβολταϊκού υλικού είναι το ενεργειακό χάσμα του υλικού και ο συντελεστής μετατροπής.

 
Γράφτηκε από τον/την Λάμπρος Κατηγορία: Ανανεώσιμες πηγές Ενέργειας
Δημοσιεύτηκε στις 31 Οκτωβρίου 2010 Εμφανίσεις: 1752
Εκτύπωση

Φωτοβολταικά On-line εργαλεία

Χρήσιμα εργαλεία εκτιμήσεων σε μελέτες εγκατάστασης φωτοβολταικών συστημάτων:

Δεδομένα Ηλιακής ακτινοβολίας ΕΔΩ.

Οικονομική Μελέτη Διασυνδεδεμένου Φωτοβολταϊκού Πάρκου >10KW - Έσοδα ανά έτος ΕΔΩ.

Οικονομική Μελέτη Διασυνδεδεμένου Φωτοβολταϊκού Πάρκου <10KW - Έσοδα ανά έτος με βέλτιστη κλίση και βέλτιστο προσανατολισμό ΕΔΩ.

Οικονομική Μελέτη Διασυνδεδεμένου Φωτοβολταϊκού Πάρκου <10KW - Έσοδα ανά έτος με βέλτιστη κλίση και μεταβλητό προσανατολισμό ΕΔΩ.

Οικονομική Μελέτη Διασυνδεδεμένου Φωτοβολταϊκού Πάρκου <10KW - Έσοδα ανά έτος με μεταβλητή κλίση και βέλτιστο προσανατολισμό ΕΔΩ.

Μέση ετήσια παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας ΕΔΩ.

Μέση μηνιαία παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας ΕΔΩ.

Βέλτιστη Κλίση Φ.Π. για μεγιστοποίηση ετήσιας απόδοσης ΕΔΩ.

Βέλτιστη Κλίση Φ.Π. για μεγιστοποίηση μηνιαίας απόδοσης ΕΔΩ.

Ε.Ε. Χάρτες

horizontal plane

optimum angle

A2 poster (pdf 11.5 mb)

graphic file for publications (5.2 mb)

graphic file for presentations (0.7 mb)

Υπολογισμός Απόδοσης στέγης ΕΔΩ.

Ελληνικό Εμπορικό Software ΕΔΩ.

Φωτοβολταικά software

Διαχείριση εξ αποστάσεως ΕΔΩ. (απαιτείται συνδρομή)

Επιλογή μετατροπέων ΕΔΩ (Sunny Design Software)







 
Γράφτηκε από τον/την Λάμπρος Κατηγορία: Ανανεώσιμες πηγές Ενέργειας
Δημοσιεύτηκε στις 22 Νοεμβρίου 2010 Εμφανίσεις: 1990
Εκτύπωση

Για την εγκατάσταση ενός φωτοβολταϊκού συστήματος σε στέγη ή/και σκίαστρα και πέργολες κτιρίων απαιτείται η παρακάτω διαδικασία:

spiti1

ΒΗΜΑ 1: Ενημέρωση του ενδιαφερόμενου για την πλήρη κατανόηση του προγράμματος και έρευνα αγοράς των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στα φωτοβολταϊκά συστήματα.

ΒΗΜΑ 2: Εκπόνηση ηλεκτρολογικού σχεδίου, τεχνικής μελέτης και της σχετικής αίτησης για προσφορά σύνδεσης από το τοπικό κατάστημα της ΔΕΗ. (Θα χρειαστεί κάποιος αδειούχος μηχανικός ή τεχνική εταιρεία για την υπογραφή των σχεδίων). Η ΔΕΗ θα πρέπει να απαντήσει σε 20 ήμερες.

(Έγκριση εργασιών μικρής κλίμακας  δεν απαιτείται πλέον από την Πολεοδομία της Νομαρχίας.)

ΒΗΜΑ 3: Εάν θα χρησιμοποιηθεί δάνειο, εξασφάλιση της σχετικής δανειοδότησης.

ΒΗΜΑ 4: Αίτηση σύμβασης σύνδεσης στην τοπική ΔΕΗ και υλοποίηση έργων σύνδεσης (ολοκλήρωση σε 20 ήμερες). Αφορά ουσιαστικά το κόστος εγκατάστασης της νέας "χελώνας" με διπλό μετρητή για την εισερχόμενη και εξερχόμενη ηλεκτρική ενέργεια (κόστος 300- 500 ευρώ).

ΒΗΜΑ 5: Εγκατάσταση του φωτοβολταϊκού συστήματος από την εταιρεία στην οποία αναθέσατε την υλοποίηση της κατασκευής (διάρκεια από 2 έως 14 ημέρες).

ΒΗΜΑ 6: Υπογραφή σύμβασης πώλησης με την ΔΕΗ

ΒΗΜΑ 7: Ενεργοποίηση της σύνδεσης και πώληση της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας στην ΔΕΗ.

Δικαιούχοι

Οποιοσδήποτε ιδιώτης ή μικρή επιχείρηση μπορεί να συμμετέχει άμεσα στο πρόγραμμα αρκεί να υπάρχει σύνδεση με την ΔΕΗ. Δικαίωμα ένταξης στο πρόγραμμα έχουν φυσικά πρόσωπα, μη επιτηδευματίες και φυσικά ή νομικά πρόσωπα επιτηδευματίες που κατατάσσονται στις πολύ μικρές επιχειρήσεις (με προσωπικό ως 10 άτομα και τζίρο ως 2 εκατ. ευρώ). Ειδικότερα, δικαίωμα ένταξης έχουν είτε οι κύριοι των οριζόντιων ιδιοκτησιών εκπροσωπούμενοι από τον διαχειριστή έπειτα από συμφωνία του συνόλου, είτε ένας εξ αυτών μετά την παραχώρηση χρήσης του κοινόχρηστου χώρου από τους υπόλοιπους.

Βασικά σημεία νομοθεσίας

  1. Στην περίπτωση πολυκατοικίας θα πρέπει να γίνει πρακτικό ομόφωνης απόφασης της γενικής συνέλευσης ή έγγραφη συμφωνία όλων των συνιδιοκτητών του κτιρίου. Το ίδιο ισχύει και στις παλιές πολυκατοικίες που δεν έχουν κανονισμό. Επίσης έαν κάποιος έχει το αποκλειστικό δικαίωμα χρήσης της ταράτσας μπορεί να ξεκινήσει την εγκατάσταση για ίδιο όφελος έαν αυτό δεν απαγορεύεται από ρητή διάταξη του κανονισμού της πολυκατοικίας.
  2. Βασική προϋπόθεση για την προσθήκη φωτοβολταϊκού συστήματος για την πώληση ενέργειας είναι η ύπαρξη ηλιακού θερμοσιφωνικού συστήματος. Ο λόγος είναι ότι θα πρέπει να υπάρχει μια ενοποιημένη γενικότερη αντίληψη στους καταναλωτές σχετικά με τα ζητήματα εξοικονόμησης ενέργειας.
  3. Για καθαρά τεχνικούς λόγους (όπως πχ κορεσμένο ηλεκτρικό δίκτυο) η ΔΕΗ έχει το δικαίωμα να αρνηθεί το αίτημα σας για προσφορά σύνδεσης.
  4. Δεν υπάρχει καμία απαίτηση για σύσταση επιχείρησης ή άνοιγμα βιβλίων. Απλά αρκεί να έχετε σύνδεση με το δίκτυο της ΔΕΗ και να είστε ο κύριος της οριζοντιας ιδιοκτησίας.
  5. Το μικρό μέγεθος του οικιακού φωτοβολταϊκού συστήματος εξασφαλίζει ότι η ενέργεια που παράγεται αντιστοιχεί περίπου σε αυτήν που καταναλώνεται κυρίου του φωτοβολταϊκού συστήματος. Συνεπώς δεν υφίστανται, για τον κύριο του φωτοβολταϊκού συστήματος, φορολογικές υποχρεώσεις για τη διάθεση της ενέργειας αυτής στο δίκτυο. Ο πολίτης παραγωγός- καταναλωτής δεν θα έχει καμία φορολογική ή ασφαλιστική υποχρέωση (άνοιγμα βιβλίων, έκδοση τιμολογίων, ασφάλιση κ.λπ.) είτε είναι επιτηδευματίας είτε όχι.
  6. Δεν υπάρχει καμία απαίτηση για άδεια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Η ΡΑΕ δεν εμπλέκεται με κάνεναν τρόπο στην όλη διαδικασία. Θα υπογράψετε 2 συμβάσεις με την ΔΕΗ. Η μια αφορά την σύνδεση του φωτοβολταϊκού συστήματος με το δημόσιο δίκτυο και την τοποθέτηση του νέου μετρητή "χελώνα", ενώ η άλλη θα είναι η σύμβαση πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας. Υπάρχει πάντως η υποχρέωση για ενημέρωση της ΡΑΕ σχετικά με την εγκατάσταση του φωτοβολταϊκού συστήματος.
  7. Δεν προβλέπεται επιπλέον επιδότηση στο κόστος εγκατάστασης. Παρόλα αυτά όμως η υψηλή τιμή πώλησης της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας στην ΔΕΗ (0,55 ευρώ/κιλοβατώρα ), εξασφαλίζει ένα καλό ετήσιο εισόδημα που εγγυάται για την απόσβεση της επένδυσης μέσα σε 5-12 χρόνια (ανάλογα με κάποιες παραμέτρους κόστους εγκατάστασης, ηλιαφάνειας, δανειοδότησης και άλλα). Μιά μέση περίοδος απόσβεσης μπορούν να θεωρηθούν τα 7 χρόνια.
  8. Το πρόγραμμα αφορά όλη την Ελληνική επικράτεια ΕΚΤΟΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (δηλ. εκτός από τα μη διασυνδεδεμένα νησιά).
  9. Σε κάθε κτίριο επιτρέπεται να εγκατασταθεί μόνο ένα φωτοβολταϊκό σύστημα.
  10. Θα υπογράψετε σύμβαση με την ΔΕΗ για τοποθέτηση νέου μετρητή "χελώνας". Ο μετρητής θα είναι ουσιαστικά διπλός και θα μπορεί να υπολογίζει την εξερχόμενη ενέργεια από το φωτοβολταϊκό σύστημα στο δίκτυο αλλά και την ηλεκτρική ενέργεια που καταναλώνεται στο κτίριο. Η όλη διαδικασία απόκτησης του μετρητή θα διεκπεραιώνεται στην τοπική ΔΕΗ.
  11. Θα πρέπει να είστε ο κύριος κάποιας οριζόντιας ιδιοκτησίας των κτιριών που επιθυμείτε να εγκατασταθούν τα φωτοβολταϊκά. Εάν έχετε (ή μπορεί να σας παραχωρηθεί) η κυριότητα πολλών χώρων μπορείτε να εγκαταστήσετε ανάλογο αριθμό φωτοβολταϊκών συστημάτων αρκεί σε κάθε περίπτωση να είστε ο κύριος κάποιας οριζόντιας ιδοκτησίας του κτιρίου στο οποίο πρόκειται να εγκατασταθεί ο φωτοβολταϊκός σταθμός.
  12. Εάν είστε ιδιώτης το ΦΠΑ που θα πληρώσετε απλά θα το καταβάλετε και θα προστεθεί σαν έξοδο στο κόστος εγκατάστασης. Εάν είστε μικρή επιχείρηση το ΦΠΑ αυτό προφανώς θα το πιστωθείτε. Συνεπώς εάν υπάρχει η δυνατότητα επιλογής, σας συμφέρει να εγκαταστήσετε το σύστημα ως επιχείρηση μιας και θα το αντισταθμίσετε με αντίστοιχο ποσό ΦΠΑ που πιθανόν να εισπράτετε από τις εμπορικές δραστηριότητες σας. Στην πώληση πάντως της ενέργειας που παράγετε δεν θα μπορείτε να "χρεώνετε" την ΔΕΗ με επιπλέον ΦΠΑ ούτε στην μια ούτε στην άλλη περίπτωση.

Οικονομικά στοιχεία

Βασικά σημεία που επηρεάζουν την απόδοση της επένδυσης και θα πρέπει να προσέξει κάποιος είναι τα ακόλουθα: 

    1. Κόστος εγκατάστασης
    2. Προσανατολισμός και κλίση της επιφάνειας των φωτοβολταϊκών.
      Τα πάνελ θα πρέπει να "κοιτάνε" στον νότο και η κλίση των πάνελ σε σχέση με το οριζόντιο επίπεδο (εάν δεν έχετε κινητές βάσεις) είναι για την Ελλάδα 28 - 32 μοίρες.
      pv-klisip023_0_00_01

      Όσον αφορά τον προσανατολισμό, εάν τα πάνελ σας δεν έχουν νότιο (ή τουλάχιστον ελαφρά νοτιοδυτικό ή νοτιοανατολικό προσανατολισμό) εμείς προτείνουμε να μην τα βάλετε. Το πρόβλημα του σωστού προσανατολισμού συνήθως είναι εντονότερο στις σκεπές ενώι στις ταράτσες μπορεί να λυθεί με σωστή χωροθέτηση των βάσεων στήριξης των φωτοβολταϊκών πλαισίων.

roof-orientation

  1. Σκίαση των πάνελ.Θα πρέπει το σημείο της εγκατάστασης να δέχεται την ελάχιστη δυνατή σκίαση κι' αυτό πρέπει να προσεχτεί πριν τοποθετηθούν τα πάνελ γιατί μετά θα είναι αργά. Παρατηρήστε την επιφάνεια που σκέφτεστε να τα τοποθετήσετε για μια ολόκληρη χειμωνιάτικη ηλιόλουστη (άν είναι δυνατόν) ημέρα και επιλέξτε αν είναι έυκολο το σημείο με το μικρότερο δυνατό ποσοστόι σκίασης. Εάν υπάρχουν μεγάλα κτίρια που εμποδίζουν την ηλιακή ακτινοβολία για μεγάλα χρονικά διαστήματα ίσως θα έπρεπε να αναθεωρήσετε και ολόκληρο τον σχεδιασμό της επένδυσης.
  2. Σωστή επιλογή των φωτοβολταϊκών πάνελ (ανοχές ισχύος εξόδου, εγγυήσεις απόδοσης, υλικά κατασκευής, τύπος φωτοβολταϊκών στοιχείων, ανοχές σε υψηλές θερμοκρασίες κλπ)
  3. Εγγυήσεις προϊόντος για τα πάνελ και τους αντιστροφείς-μετατροπείς. (Ειδικά για τους αντιστροφείς διεκδικήστε επέκταση της εγγύησης για 20 χρόνια).
  4. Σωστή ηλεκτρολογική εγκατάσταση με τα ειδικά υλικά και βύσματα για φωτοβολταϊκά συστήματα.
  5. Τοποθέτηση των πάνελ σε σημείο του κτιρίου για το οποίο μπορούμε να είμαστε σίγουροι για την ασφάλεια του από τον κίνδυνο κλοπής. Εάν δεν είμαστε σίγουροι θα πρέπει επιπλέον να ασφαλίσουμε την εγκατάσταση σε κάποια ασφαλιστική εταιρεία. Επιθυμητό είναι το σύστημα συναγερμού, καθώς επίσης και η χρήση αντικλεπτικών μικροϋλικών σύνδεσης κατά την τοποθέτηση.
  6. Πλύση των πάνελ (άρα και πρόσβαση σε νερό) περιοδικά (1 φορά την εβδομάδα ίσως και συχνότερα) ανάλογα βέβαια την περίπτωση. Η επικάθηση σκόνης, περιτωμάτων πουλιών κ.α. μπορούν να μειώσουν αισθητά την απόδοση του συστήματος.

Επιφάνεια

 

Σε γενικές γραμμές ένα τυπικό κρυσταλλικό (μονοκρυσταλλικό ή πολυκρυσταλλικό) φωτοβολταϊκό πάνελ καταλαμβάνει 0,7 - 0,8 τετραγωνικά μέτρα για κάθε 100Watt συμπεριλαμβανομένου και του πλαισίου από αλουμίνιο (aluminium frame). Συνεπώς θεωρούμε ότι 1kw κιλοβάτ φωτοβολταϊκών πάνελ καταλαμβάνει επιφάνεια 7,5 τετραγωνικών μέτρων/kWp κατα μέσο όρο.

Διακρίνονται 2 περιπτώσεις εγκατάστασης αν και κάθε περίπτωση αντιμετωπίζεται διαφορετικά.Οι τιμές παρακάτω είναι ενδεικτικές των μέσων όρων.

pv-klisi1

  1. Επικλινής Στέγη -Κεραμοσκεπή: Στην περίπτωση της επικλινούς στέγης η μέση επιφάνεια που μπορεί να καταλαμβάνει ένα κιλοβάτ εγκατεστημμένων φωτοβολταϊκών πλαισίων προσεγγίζει τα 8 τετραγωνικά μέτρα. Σε μια επικλινή στέγη όμως θα πρέπει να τοποθετήσουμε το φωτοβολταϊκό σύστημα μόνο στην πλευρά που "κοιτάζει" προς τον Νότο. Επίσης καλό είναι η κλίση της στέγης να μην είναι κατά πολύ μικρότερη από 28 μοίρες αλλά ούτε και πολύ μεγαλύτερη από 33 μοίρες.
  2. Ταράτσα - επίπεδη οροφή: Στην περίπτωση της επίπεδης επιφάνειας το σύστημα καταλαμβάνει περισσότερο χώρο μιας και η έτοιμη κλίση για τα φωτοβολταϊκά που προσφέρει μια στέγη θα πρέπει να κατασκευαστεί με ειδικές βάσεις στήριξης των φωτοβολταϊκών πλαισίων. Το αποτέλεσμα είναι η κάθε σειρά φωτοβολταϊκών πλαισίων να απαιτεί μια απόσταση από την προηγούμενη σειρά ώστε να αποφεύγεται η σκίαση των φωτοβολταϊκών στοιχείων. Σε αυτήν την περίπτωση θα πρέπει να γίνει ένας υπολογισμός της σκίασης που παράγουν οι συστοιχίες και να υπάρχει κατάλληλη απόσταση μεταξύ των στοιχειοσειρών. Ένας γενικός κανόνας για τις επίπεδες οροφές είναι ότι χρειάζονται χονδρικά 15 τετραγωνικά μέτρα ανά εγκατεστημμένο κιλοβάτ.

Σημαντικοί παράγοντες που παίζουν ρόλο στα ανωτέρω και διαφοροποιούν τις εγκαταστάσεις είναι:

- Βαθμός απόδοσης των ΦΒ πάνελ (Όσο μεγαλύτερη απόδοση τόσο μικρότερη απαιτούμενη επιφάνεια)

- Τύπος συστήματος στήριξης

- Ακριβείς διαστάσεις της οροφής (Για παράδειγμα έαν η πλευρά που "κοιτάζει" στον νότο είναι η μεγάλη σε έναν παράλληλογραμμο χώρο μπορεί να απαιτηθεί και αρκετά μικρότερη επιφάνεια)

Έξοδα

Τα χρήματα που χρειάζεται κάποιος για ένα μικρό φωτοβολταϊκό σύστημα είναι ανάλογα με το μέγεθος της εγκατάστασης που θέλει να κάνει. Έτσι για παράδειγμα αν κάποιος τοποθετήσει 1 φωτοβολταϊκό πάνελ των 200 Watt (μαζί με τα λοιπά εξαρτήματα) σε μια σκεπή για να πουλήσει το ρεύμα που παράγει στην ΔΕΗ θα χρειαστεί από 700 έως 1100 ευρώ. Εάν πάλι τοποθετήσει 5 πάνελ των 200 Watτ (σύνολο 5 Χ 200= 1000 Watt ή 1 kW (κιλοβατ)) το αντίστοιχο κόστος θα είναι από 3500 έως 5500 ευρώ . Εάν αντίστοιχα αποφασίσετε να εγκαταστήσετε 5KW οι τιμές που θα βρείτε θα κυμαίνονται από 17.500 έως 27.500 ευρώ. Το κύριο μέρος του κόστους της εγκατάστασης αφορά τα φωτοβολταϊκά πλαίσια (ή πάνελ ή συλλέκτες ή πανέλα ή καθρέφτες ή ακόμα και ...τζάμια (50% - 70% του συνολικού κόστους). Το υπόλοιπο κόστος επιμερίζεται στους αντιστροφείς, το σύστημα στήριξης και κατά δεύτερο λόγο στις καλώδιώσεις και ηλεκτρολογικούς πίνακες (ασφάλειες, διακόπτες, αντικεραυνικά κλπ).
Γενικά λοιπόν το κόστος και οι τιμές για ένα σταθερό φωτοβολταϊκό σύστημα στην Ελληνική αγορά κυμαίνεται από 3.500 έως 5.500 ευρώ ανα kW ή 3,5 εώς 5,5 ευρώ ανά Watt. Φυσικά η αναλογία τιμή/Watt μειώνεται όσο μεγαλύτερο είναι το μέγεθος της εγκατάστασης.

Τιμές πριν το ΦΠΑ.

Έσοδα

46-47-pinakas-thumb-large

Τα έσοδα εξαρτώνται από την ενέργεια που παράγει το φωτοβολταϊκό σύστημα σας. Κόντα στο σημείο σύνδεσης του φωτοβολταϊκού συστήματος με το δίκτυο της ΔΕΗ θα υπάρχει ένας διπλός μετρητής (ο ίδιος και για την ενέργεια που καταναλώνουμε) που θα μετράει την ενέργεια που παράγει το φωτοβολταϊκό σύστημα σε κιλοβατώρες (kWh). Αυτήν την ενέργεια η ΔΕΗ είναι υποχρεωμένη να την αγοράζει πληρώνοντας 0,55 σεντς ανά κιλοβατώρα ( 0,55 euro cents/kWh ).


Η τιμή (0,55euro/kWh) θα είναι σταθερή μέχρι το 2012. Από το 2013 και έπειτα η τιμή αυτή θα μειώνεται κατά 5% ανά έτος. Να διευκρινήσουμε όμως (μετά από επικοινωνία με το υπουργείο ανάπτυξης) ότι αυτό δεν σημαίνει ότι αν κάποιος εγκαταστήσει ένα σύστημα το 2010 η τιμή πώλησης μετά από 3 χρόνια θα αρχίσει να μειώνεται κατά 5% κάθε έτος έως και το 2019. Η τιμή θα είναι σταθερή και μάλιστα θα προσαυξάνεται σύμφωνα με τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή ( ακολουθεί τον πληθωρισμό). Αν κάποιος δηλαδή συνδεθεί φέτος θα έχει σίγουρα τουλάχιστον 0,55 και μετά από 5 ή 10 χρόνια. Αν όμως συνδεθεί το 2013 ή τιμή αγοράς θα είναι 0,55 Χ 0,95 = 0,5225 ευρω ανα κιλοβατώρα.Ενώ εάν συνδεθεί το 2014 η τιμή θα είναι 0,5225 Χ 0,95 = 0,4963 ευρω ανα κιλοβατώρα.

Αυτό σημαίνει ότι εάν για κάποιον μήνα παράγουμε για παράδειγμα 100 κιλοβατώρες (100kWh) η ΔΕΗ θα πρέπει να μας πληρώσει 55 ευρώ.

Συνεπώς ανάλογα με την ενέργεια που παράγει το σύστημα έχουμε και τα αντίστοιχα έσοδα σε ευρώ πολλαπλάσιαζοντας τις κιλοβατώρες που παράγουμε με το 0,55.

Η ενέργεια που παράγει ένα φωτοβολταϊκό σύστημα έχει να κάνει με την συνολική ισχύ των φωτοβολταϊκών πάνελ που έχει το σύστημα μας

Για να βρούμε την συνολική ισχύ του φωτοβολταϊκού συστήματος πολλαπλασιάζουμε την ισχύ που έχει το κάθε πάνελ και το αποτέλεσμα είναι η συνολική εγκατεστημμένη του συστήματος.

Η ενέργεια που παράγεται από το σύστημα μας εξαρτάται από κυρίως δύο παράγοντες:

  • Την συνολική ισχύ του φωτοβολταϊκού συστήματος (βλεπε Βήμα 1 πάνω)
  • Την ηλιοφάνεια της περιοχής που θα εγκαταστήσουμε το σύστημα (ηλιακή ενέργεια)

Το ποσό της ηλιακής ενέργειας είναι διαφορετικό από περιοχή σε περιοχή και στην Ελλάδα σε γενικές γραμμές είναι μεγαλύτερο όσο πιο νότια βρισκόμαστε. Έτσι όσο μεγαλύτερη είναι η ποσότητα της ηλιακής ενέργειας που "πέφτει" στα πάνελ τόσο περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια αυτά παράγουν.

Σε γενικές γραμμές στην Βόρεια Ελλάδα η ηλεκτρική ενέργεια που παράγει 1kW (1 κιλοβατ) φωτοβολταϊκών είναι από 1.150 έως 1.250 kWh (κιλοβατώρες) κάθε έτος (για σταθερό σύστημα).

Στην Κεντρική Ελλάδα η ηλεκτρική ενέργεια που παράγει 1kW (1 κιλοβατ) φωτοβολταϊκών είναι από 1.200 έως 1.300 kWh (κιλοβατώρες) κάθε έτος (για σταθερό σύστημα).

Στην Νοτια Ελλάδα η ηλεκτρική ενέργεια που παράγει 1kW (1 κιλοβατ) φωτοβολταϊκών είναι από 1.250 έως 1.400 kWh (κιλοβατώρες) κάθε έτος (για σταθερό σύστημα).

Στην συνέχεια πολλαπλασιάζουμε την συνολική ισχύ του συστήματος με την παραγωγή ηλεκτρισμού από 1kw για την περιοχή σας και βρίσκουμε την συνολική ηλεκτρική ενέργεια που παράγουμε ανά έτος (και τελικά θα πουλήσουμε στην ΔΕΗ).

Οι βασικές προυποθέσεις είναι:

Βέλτιστη κλίση των πάνελ προς τον νότο

Ασκίαστη επιφάνεια των πάνελ για όλη την διάρκεια της μέρας και για όλες τις μέρες του έτους

Σωστή επιλογή υλικών και σωστή ηλεκτρολογική μελέτη και εγκατάσταση

 
Γράφτηκε από τον/την Λάμπρος Κατηγορία: Ανανεώσιμες πηγές Ενέργειας
Δημοσιεύτηκε στις 31 Οκτωβρίου 2010 Εμφανίσεις: 1963
Εκτύπωση
Ελληνική Νομοθεσία ενέργειας και ΑΠΕ
Ν.3851/2010 Επιτάχυνση της ανάπτυξης των Ανανεώσιμων πηγών Ενέργειας για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και άλλες διατάξεις σε θέματα αρμοδιότητας του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής
ΚΥΑ Φωτοβολταϊκά στις στέγες
Ειδικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Φωτοβολταϊκών Συστημάτων σε κτιριακές εγκαταστάσεις και ιδίως σε δώματα και στέγες κτιρίων.(NEO)
Ν.3734/2009
Ν.3734/2009 Νέος νόμος και ρυθμίσεις για φωτοβολταϊκά και ΑΠΕ 2009.(NEO)
YA 06/2007
Διαδικασία έκδοσης αδειών εγκατάστασης και λειτουργίας σταθμών παραγωγής ΗΕ από ΑΠΕ
Οικ.5707/2007
Κανονισμός αδειών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ
Οικ.21691/2006
Οδηγίες εφαρμογής του Ν.3468
Οικ.18359/2006
Τύπος και περιεχόμενο συμβάσεων αγοραπωλησίας ηλεκτρικής ενέργειας στο Σύστημα
Ν.3468/2006
Παραγωγή Ηλεκτρικής ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και ΣΗΘΥΑ
Οικ.8311/2005
Έγκριση του Κώδικα Διαχείρισης του συστήματος και Συναλλαγών Ηλεκτρικής ενέργειας
Ν.2941/2001
Απλοποίηση διαδικασιών ίδρυσης εταιρειών αδειοδότησης ΑΠΕ (άρθρο 2)
24/4/2001
Χορήγηση άδειας διαχείρισης του συστήματος στον ΔΕΣΜΗΕ
Οικ.6296/2001
Κανονισμός Άδειας διαχείρισης και εκμετάλλευσης του συστήματος
Οικ.7890/2000
Έγκριση κανονισμού προμηθειών της ΔΕΗ
ΠΔ328/2000
Σύσταση και καταστατικό της ΔΕΣΜΗΕ Α.Ε.
Οικ.17951/2000
Κανονισμός Αδειών παραγωγής και προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας
Οικ.12160/1999
Διαδικασία επιλογής υποψήφιων ηλεκτροπαραγωγών από μικρά υδροηλεκτρικά
Ν.2773/1999
Απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας - Ρύθμιση θεμάτων ενεργειακής πολιτικής
Ν.2244/1994
Ρύθμιση θεμάτων ηλεκτροπαραγωγής από ΑΠΕ και συμβατικά καύσιμα

Αναπτυξιακός

Αποφάσεις 7/2007
Το σύνολο των «τελικών» αποφάσεων (Ποσοστά, δικαιολογητικά, προϋποθέσεις κλπ)
Τροπολογία/2006
Τροπολογία στα «Μεταβολές στη φορολογία εισοδήματος, απλουστεύσεις στον κώδικα βιβλίων»
Τροπολογία/2006
Μεταβολές στη φορολογία κτλπ
Ν.3299/2004
Αναπτυξιακός νόμος

Κοινοτικές οδηγίες ενέργειας και ΑΠΕ

Κανονισμός 1228/03ΕΚ
Όροι πρόσβασης στο δίκτυο για τις διασυνοριακές ανταλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας
Οδηγία 54/03ΕΚ
Κοινοί κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας κατάργηση 96/92
Directive 77/01EC
Promotion of electricity produced from renewable energy sources in the internal electricity market
Οδηγία 96/92ΕΚ
Κοινοί κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας

Αποφάσεις ΡΑΕ

02/2007
Κώδικας διαχείρισης του συστήματος και συναλλαγών ηλεκτρικής ενέργειας
76/2007
Δημοσίευση στοιχείων συστήματος συναλλαγών ηλεκτρικής ενέργειας
75/2007
Α' Φάση προγράμματος ανάπτυξης ΦΒ κατά άρθρο 14 παρ 1. του 3468/2007
136/2006
Αιτήσεις για άδειες παραγωγής
66/2006
Διαδικασία παραλαβής και εξειδίκευση περιεχομένων αίτησης για χορήγηση άδειας παραγωγής ΗΕ
Οδηγός/2001
Οδηγός αξιολόγησης αιτήσεων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ

Περιβαλοντικά

Οικ.107100/29-08-2007
Διευκρινήσεις σχετικά με την διαδικασία Περιβαλλοντικής αδειοδότησης έργων ΑΠΕ
Οικ.104247/26-05-2006
Διαδικασία ΠΠΕΑ και ΕΠΟ για έργα
ΑΠΕ


Χωροταξικό

01-02-2007
Ειδικό χωροταξικό πλαίσιο ΑΠΕ (Συνέντευξη τύπου Σουφλιάς)
Ειδικό πλαίσιο
Χωροταξικού σχεδιασμού και αειφόρου ανάπτυξης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας
 
You are here:   HomeΜελετεςΑνανεώσιμες πηγές Ενέργειας
| + - | RTL - LTR

I Support the Bring Them Back Campaign

Joomla! is Free Software released under the GNU/GPL License.